×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

true

ویژه های خبری

آیت اللله فاضل لنکرانی :
true
حضرت آیت اللله فاضل لنکرانی دربرنامه آینه حجاب پخش شده از شبکه قرآن پیرامون ضرورت حجاب در جوامع بشری که از تاریخ 21 تیرماه به مدت 3 روز از تلویزیون جمهوری اسلامی ایران پخش گردید.؛گفت:مسئله حجاب یک امر شخصی و خصوصی نیست بلکه یک مسئله اجتماعی است.

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری – تحلیلی فردونیوز؛متن کامل سخنان حضرت آیت اللله فاضل لنکرانی دربرنامه" آینه حجاب" پخش شده از شبکه قرآن پیرامون ضرورت حجاب در جوامع بشری که از تاریخ 21 تیرماه به مدت 3 روز از تلویزیون جمهوری اسلامی ایران پخش گردید؛ به این شرح است:

سخنان حضرت آیت الله حاج شیخ محمدجواد فاضل لنکرانی دربرنامه آینه حجاب پخش شده از شبکه قرآن ـ جلسه اول

سوال) از منظر یک خانمی که در جامعه اسلامی زندگی می‌کند سؤالی از حضرتعالی می‌پرسم؛ من دختر جامعه اسلامی هستم که در ایران عزیز زندگی می‌کنم و به این کشور افتخار می‌کنم منتهی تمایل دارم به اینکه حجابم را رعایت نکنم، یا نداشته باشم.

جواب) بسم الله الرحمن الرحیم، این سؤالی که فرمودید اتفاقاً بسیار از ما پرسیده شده و شاید در ذهن برخی از بانوان ما باشد که مانعی ندارد یک انسان مسلمان باشد، نماز را مقیّد باشد، روزه را مقید باشد،‌حج برود، حتی مسائل مستحبی، زیارت عتبات، زیارت‌ها را انجام بدهد ولی بگوید این یکی را نمی‌خواهم داشته باشم (مسئله حجاب را)، من به این گروه از بانوان عرض می‌کنم این از نظر مبنای دینی به هیچ وجه صحیح نیست.

روی مبانی دینی ما مسلمان کسی است که به جمیع آنچه که پیامبر اکرم6 از طرف خدای تبارک و تعالی به عنوان دین اسلام آورده معتقد و مؤمن باشد. البته ما باید اینها را تفکیک کنیم، برخی‌شان می‌گویند ما معتقد به حجاب نیستیم که من الآن به اینها جواب می‌دهم، یعنی گروهی بگویند ما نماز و روزه را معتقدیم ولی به حجاب معتقد نیستیم، یعنی وجوب حجاب را قبول نداشته باشند، من در مقابل اینها عرض می‌کنم که اصلاً از نظر ضوابط دینی و فقهی نمی‌شود اسم چنین شخصی را مسلمان گذاشت، فرقی نمی‌کند. مثلاً کسی بگوید من همه را قبول دارم ولی نماز را قبول ند ارم، همه را قبول دارم و روزه را قبول ندارم، اتفاقاً به ماه رمضان که می‌رسیم با این مسئله هم مواجهیم، برخی روی توهماتی خیال می‌کنند که نباید چنین چیزی باشد. پس ما روی ضوابط فقهی و دینی که داریم مسلمان یعنی مسلمان مؤمن کسی است که به جمیع آنچه پیامبر 6 آورده ایمان داشته باشد، اعتقاد داشته باشد. یک کسی می‌گوید برای من ثابت نیست که پیامبر چنین تکلیفی را آورده که باید به او پاسخ دیگری داشته باشیم.

آیات وجوب حجاب

قرآن کریم نسبت به بخشی از افراد که می‌گفتند نُؤمِنُ بِبَعضٍ وَنَكفُرُ بِبَعضٍ، در سوره مبارکه نساء، خدای تبارک و تعالی در آیه 150 سوره نساء أُولئِكَ هُمُ الْكافِرُونَ حَقًّا ، یعنی اساساً اگر کسی بگوید من برخی را قبول دارم و بعضی را اعتقاد ندارم اینها از مصادیق کافر تلقی می‌شود، لذا این سؤال جوابش روشن است. مؤمن کسی است که به جمیع آنچه پیامبر6 آورده ایمان داشته باشد، البته اینجا یک نکته‌ای را عرض کنم یک بحث اینست که کسی می‌داند پیامبر چنین مطلبی را گفته ولی انکار می‌کند این یک حکمی دارد، ولی اگر کسی می‌گوید من نمی‌دانم پیامبر چنین چیزی فرموده یا نه؟ عرض کردم باید بعداً در پاسخ به سؤالات دیگر نسبت به این گروه جواب بدهیم. اگر کسی هم می‌داند و معتقد هم هست در مقام عمل رعایت نمی‌کند که یک حکمی دارد.

س) در بین آیات شریفه قرآن کریم آیا صراحتاً به این موضوع اشاره شده؟

ج) به سؤال خیلی خوبی توجه فرمودید، ما باید این بحث حجاب را برای جامعه و نسل امروزمان روشن کنیم، به نظر من مهم‌ترین سند در این قضیه قرآن کریم است، یعنی ما در میان تکالیف تکالیفی داریم که فقط ریشه‌ی روایی دارد اصلاً در قرآن اشاره‌ای نشده. تکالیفی داریم که هم در قرآن آمده و هم در روایات که حجاب هم از این نوع تکالیف است و به نظر من جامعه‌ی امروز ما، بانوان ما باید به این مسئله توجه پیدا کنند که این مسئله یعنی وجوب حجاب بر بانوان یک ریشه قرآنی دارد، من معتقدم که بخشی از بانوان ما، دختران و خواهران که امروز نسبت به مسئله حجاب موضع منفی دارند اینها شاید فکر می‌کنند که حجاب یکی از سنت‌های گذشته است، فرض کنید حالا چه لزومی دارد که نسل امروز آن سنت را رعایت کند؟ واقعاً ما وقتی به قرآن کریم مراجعه می‌کنیم، راجع به مسئله حجاب می‌توانیم بگوئیم به صورت صریح این مسئله را مطرح کرده، در قرآن ما چند نوع آیه داریم که به این موضوع پرداخته، یعنی اولاً یک آیه نیست که بگوئیم یک آیه است و شاید بشود یک معنایی برایش کرد و ارتباطی به حجاب نداشته باشد. ما در دو سوره مهم قرآن سوره احزاب و سوره نور، در هر کدام در آیات متعدد مسئله حجاب را مطرح کرده.

در یک جا خدای تبارک و تعالی به مسلمان‌ها (به مردهایشان) می‌فرماید شما وقتی وارد منزل رسول خدا6 شدید همینطوری سرتان را زیر نیندازید و داخل آشپزخانه و قسمت‌های دیگر در اندرون خانه بروید ، شما اگر چیزی می‌خواهید در درجه اول باید از خود پیامبر که مرد آن خانه است بخواهید، در درجه دوم می‌فرماید فاسئلوهن من از وراع حجاب، یعنی این اندازه که خدای تبارک و تعالی اهتمام داده که زن‌های پیامبر در یک طرفی قرار بگیرند و مردهای اجنبی که وارد آن منزل می‌شوند از وراع حجاب، یک پارچه‌ای باشد و یک مانعی باشد بدون اینکه حتی گوشه‌ای از وجود زن‌های پیامبر را ببینند خواسته‌شان را بگویند، چیزی که متداول در وارد شدن یک مهمان به خانه است.

خود این که خدای تبارک و تعالی در خانه پیامبر که یکی از مراکز مهمی است که می‌تواند الگو برای بشر باشد می‌فرماید بالأخره مردهای نامحرم، البته بعداً افرادی را استثنا می‌کند، پدر، پسر، برادر، اینها لازم نیست که از وراع حجاب بخواهند، ولی آنهایی که اجنبی و نامحرم هستند از پشت یک پرده مسئله و خواسته خودشان را مطرح کنند و اینطور باشد. البته بعضی از فقهای ما به همین آیاتی که در سوره احزاب آمده برای اصل مسئله حجاب حتی مقدار پوشش را استدلال کردند. اما ما دو قسمت دیگر در قرآن کریم داریم، یک قسمت راجع به زن‌هاست، یعنی مستقیماً آیه‌ای داریم که خدای تبارک وتعالی تکلیفی را متوجه زن‌ها می‌کند، یک قسمت هم تکلیفی را متوجه مردها می‌کند که من همین جا عرض می‌کنم بانوان ما فکر نکنند که اسلام فقط آمده آنها را مکلف به حجاب کرده، فقط این نیست. اگر ما آیه‌ای داریم که بر زن‌ها حجاب واجب است که آیه 59 سوره مبارکه احزاب است و راجع به او می‌خواهم ان شاء الله بحث کنم، از آن طرف در سوره مبارکه نور می‌فرماید مؤمنین باید غض بصر کنند و نگاه به نامحرم نکنند، قُلْ لِلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ وَيَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ.«سوره نور آیه 30»   ما یک دستور داریم راجع به بانوان که باید حجاب را رعایت کنند که مقدار و خصوصیاتش را هم عرض خواهم کرد، یک دستور دیگری هم داریم که مردها وقتی با نامحرم مواجه شدند قُلْ لِلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ حق ندارند نگاه کنند، ولو اینکه در مورد این آیه هم بحث‌های زیادی است. باز یک بحث دیگری داریم که حرمت اختلاط مرد و زن که یک عنوان دیگری است. قرآن کریم به مسئله حجاب هم تکلیف را متوجه بانوان کرده و هم تکلیفی را متوجه مردها کرده.

من همین آیه 59 سوره احزاب را که فقط تقاضایم این است که اگر بینندگان و بانوان محترم دارند این برنامه را می‌بینند این آیه را خیلی دقت کنند، بقیه آیات و بحث‌ها را فعلاً کاری نداریم، تا اینجا عرض کردیم آیات متعدد داریم در دو سوره، ولی آنچه بسیار مهم است و باید نسبت به او توجه بشود این آیه 59 سوره مبارکه احزاب است.

خدای تبارک و تعالی درا ین آیه 59 خطاب به وجود مبارک پیامبر می‌فرمایند يا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْواجِکَ وَ بَناتِکَ وَ نِساءِ الْمُؤْمِنينَ يُدْنينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلاَبِيبِهِنَّ ذلِکَ أَدْني‏ أَنْ يُعْرَفْنَ فَلا يُؤْذَيْنَ وَ کانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحيماً، باز قبل از اینکه به این آیه بپردازم ولو قطعاً در یک بحثی راجع به اینکه حجاب شخصی است یا اجتماعی، در دنباله آن مطلب اول که قرآن کریم نسبت به مسئله حجاب اهتمام دارد، اهمیت دارد و در این سوره‌های مختلفی که گفتم سه تا تعبیر وجود دارد ذَلِکَ اَطهُر لقلوبِکم و قُلوبِهُنَّ «احزاب آیه 33»، یعنی خدا می‌خواهد با حجاب در جامعه هم قلوبکم (یعنی مردها) و هم قلوبهن (زن‌ها) طهارت قلبی به وجود بیاید که این طهارت خودش کلید بسیاری از خوبی‌ها، همان طوری که خباثت و رذالت قلبی کلید بسیاری از بدی‌هاست، کلید بسیاری از ظلم‌هاست. حجاب ما را به اینجا می‌رساند، اگر حجاب را آن طوری که اسلام می‌گوید، آن طوری که قرآن می‌گوید واقعاً رعایت بشود موجب طهارت قلوب است. ما نباید از این مفهوم سریع عبور کنیم، یک کسی بگوید حالا طهارت قلوب یک امر اخلاقی است، نه! طهارت قلوب که یکی از حکمت‌هایی است که برای حجاب مطرح می‌شود اصلاً دین آمده برای اینکه بشر به سعادت برسد، بشر رشد کند، انسان تکامل پیدا کند. من می‌خواهم از این بانوان سؤال کنم، همیشه خودشان می‌پرسند چکار کنیم خوب بشویم، این خوبی چیست؟ این خوبی مگر خوب نگاه کردن نیست؟ مگر خوب حرف زدن نیست؟ مگر خوب عمل کردن نیست؟ حتی اخلاق خوب ریشه‌اش در طهارت قلب است، یعنی اگر یک کسی طهارت قلب پیدا کرد زبانش، دستش، عملش، گفتارش، همه وجودش با ارزش و زیبا می شود، همه وجودش هنر می‌شود. یعنی چه؟

ما واقعاً از این مفاهیم ارزشی که بعداً هم حجاب را اثبات می‌کنیم تکلیفی است که خدای تبارک و تعالی به عنوان یکی از ضروریات که روی این جمله هم تأکید دارم مطرح می‌کند، اما جامعه را متحول می‌کند، موجب طهارت جامعه است.

س) پس یک امر شخصی نسیت؟

رابطه حجاب و حیاء

ج) نه امر شخصی نیست بلکه امر اجتماعی است.

درست است ما نماز جماعت داریم که یک آثار اجتماعی دارد، ولی فرض کنید روزه؛ عمدتاً یک آثار شخصی دارد، اینکه انسان به فکر گرسنگان بیفتد، به فکر مستضعفین بیفتد، آن هم از این جهت ارتباط پیدا می‌کند و الا خیلی افراد هستند که در جامعه ما روزه هستند، مثلاً همکار شما ممکن است روزه باشد و شما خبردار نباشید، لذا می‌گویند در روزه ریا راه پیدا نمی‌کند ولی حجاب یک آثار فراوان اجتماعی دارد. می‌پرسید که این اثر فراوان اجتماعی چیست؟ بعد از اینکه ان شاء الله دلیلش را ذکر خواهیم کرد یک حیایی برای همه به وجود می‌آورد. امروز اگر نعوذ بالله ما دین را کنار بگذاریم، حیا یک چیزی است که عقلا قبول دارند، شما بروید سراغ عقلا، آن عقلایی که اسلام یا سایر ادیان یا متدین به دینی نیستند ، مثلاً رعایت کوچک و بزرگی کنید، وقتی پیرمردی می‌بینی جا ندارد شما که جوان‌تر هستی و روی صندلی نشستید حیا کن و کنار بیا آن پیرمرد بنشیند، این یک ارزش است، حیا یک چیزی است که در فطرت انسان وجود دارد، اسلام آمده فطرت را شکوفا کند، حجاب موجب می‌شود که وجود انسان چه مرد و چه زن، که عرض کردم حجاب باز یکی از سوء برداشتهایی که وجود دارد این است که می‌گویند مخصوص به زن است، ما خواهیم گفت که مرد هم حق ندارد نگاه کند، حرام است که مرد به زن نامحرم نگاه کند، قسمت‌های خاص که استثنا شده، دست تا مچ و صورت، که آن هم مورد بحث است. ولی عرض می‌کنم حجاب جامعه را باحیا می‌کند، اصلاً خود ما این را می‌فهمیم.

مثلاً شما در یک جمعی که همه انسان‌های فرهیخته هستند و در یک جمع مردانه که زن‌ها هم نیستند، به شما بگویند در این جمع کت خود را دربیاورید پیراهن‌تان را هم در بیاورید و با زیرپوش بنشینید، اصلاً می‌گوئید من نمی‌توانم بنشینم در این جمعی که پروفسورها و دکترها و اهل‌ادب نشستند، در این جمع حیا اقتضا می‌کند که شما یک لباس مناسب این جمع را بپوشید. در زمین فوتبال بخواهید بروید زیرپوش هم مناسبت دارد و هیچ مشکلی هم ندارد، کسی هم نمی‌گوید این اصلاً تناسبی به آنجا ندارد. ولی چطور در یک جمع مردانه ما مردها رعایت می‌کنیم، حتی خود خانم‌ها هم رعایت می‌کنند، خانم‌ها در مجالسی که مخصوص خودشان هست، فرض کنید به مجلس عزا می‌خواهند بروند یک نوع لباس می‌پوشند، در مجلس عروسی یک نوع لباس می‌پوشند، هیچ وقت لباسی که برای مجلس عزا است را در مجلس عروسی نمی پوشند می‌گویند منافات دارد.

اساساً بحث این است که لباس در فرهنگ اسلام خودش یک قداستی دارد که این خودش یک بحث بسیار زیبایی هست که اصلاً انسان چه نوع لباسی را اختیار کند، رنگش چه باشد، مناسبت‌های مختلف، حتی در بعضی از روایات داریم که انسان لباسی که برای بیرون استفاده می‌کند اگر در منزل هم همان لباس را استفاده کرد این از مصادیق اصراف کرد، اینقدر دقت شده. حالا آیا این دقت‌هایی که دین در مورد لباس دارد که عرض کردم خود این ... من از شما تقاضا می‌کنم در این برنامه‌هایتان راجع به لباس، اعم از زن و مرد، لباس یک ارتباط خاصی دارد با باطن انسان، هیچ تردیدی در آن نیست. در روح انسان تحول ایجاد می‌کند ، به باطن انسان زیبایی می‌دهد.

نقش حجاب در طهارت قلب

خدای تبارک و تعالی می‌فرماید، مردم (چه زن و چه مرد) حجاب (چه مربوط به زن و چه مربوط به مرد) موجب طهارت قلوب می‌شود، در سوره احزاب می‌فرماید ذَلِکَ اَطهُر لقلوبِکم و قُلوبِهُنَّ «احزاب آیه 33»، یعنی هم قلب مردها و هم قلب زن‌ها، در 59 احزاب می‌فرماید ذلِکَ أَدْني‏ أَنْ يُعْرَفْنَ که این آیه را توضیح خواهم داد و در آیه 30 سوره نور می‌فرماید ذلک اذکی لهم، موجب تذکیه است یعنی مردی که حیا کند، وقتی زن نامحرمی را دید چشم خودش را فرو ببندد، غض بصر کند، خیره نشود، نگاه نکند و چشم خودش را از او دور کند این موجب طهارت قلبش می‌شود و مسئله‌ای نیست که بگوئیم یک تکلیف صرف است که اسلام آمده مطرح کرده و هیچ اثری هم غیر از اینکه ما داریم عبادت خدارا می‌کنیم گرچه عبادت هست ولی آثار فراوانی دارد.

پس در این قسمت عرایضم این روشن باشد که حجاب که در قسمت اول عرض کردیم در اسلام هم برای زن‌ها و هم برای مردها اساساً هر دو را مورد توجه قرار داده و در این قسمت دوم عرایضم آثار این حجاب به این زیبایی که خود قرآن بیان کرده، یعنی اگر ما بعداً به این مسئله می‌پردازیم که یک پدر، مادر، برادر، خواهر، محلی، رفیق، نسبت به حجاب یک زن اگر یک مقداری دلسوزی می‌کند برای اینست که می‌خواهیم به آن طهارت نفس و طهارت قلب برسد ان شاء الله.

یک اثر حجاب این است که وجود زن مصون از نگاه‌های حرام باشد، مصون از دلهای ناپاک باشد، من همین جا عرض کنم گاهی اوقات در ذهن بعضی از بانوان ما هست که مردها چشم‌شان ناپاک است نگاه نکنند ولی ما به آنها عرض می‌کنیم بحث ما این نیست که ما یک سری افرادی داریم که اینها چشم‌شان یا دل‌شان فی قلوبهم مرض، بحث در این است که شما قلوب پاک را متزلزل می‌کنید، بالأخره قبول دارید  در جامعه جوانان و مردانی هم داریم که آدم‌های ناپاکی نیستند و اینها در اثر نگاه بالأخره ممکن است تزلزل پیدا کنند، بالأخره زن‌ها با زیبایی‌های مختلفی که دارند، با جلوه‌گری‌های مختلفی که دارند، این یک امر طبیعی است، شما نمی‌توانید بگوئید بالأخره من به صورت بی‌حجاب بیرون می‌آیم و کسی که چشمش ناپاک است نگاه نکند، یا مردها هم که عرض کردم وظیفه‌ای دارند باید چشم خود را ببندند و نگاه نکنند، ولی این منطق نمی‌شود.

حجاب یک ابعادی دارد و یک بعدش این است که این زن خودش مصون واقع می‌شود، این تعبیری که زیاد هم شنیدم امنیت برای زنان است، حتی در غرب نگویند زن‌ها بی‌حجاب هستند و کسی کارشان ندارد. اصلاً در غرب زن آن هویّت اصلی خودش را از دست داده، حالا این آیه قرآن را که من به آن خواهم پرداخت، می‌گوییم آنچه طهارت نفس و قلب را ایجاد می‌کند حجاب است،مثل اینکه بگوئیم آن دارویی که برای سلامتی شما هست این است و اگر این را استفاده نکنید سلامتی ندارید، حجاب عامل اصلی است برای طهارت قلب انسان، چه مردها و چه زن‌ها و من عرض کردم یک کسی بگوید من طهارت قلب نمی‌خواهم، اگر طهارت قلب نخواهم این منشأ بسیاری از فسادها، ظلم‌ها، بدبختی‌ها و تجاوز‌هاست، اگر قلب طاهر نشود قلب قصی می‌شود و اگر قلب قصی شد به این معناست که اگر مادرش را جلویش تکه تکه کنند برایش فرق نمی‌کنند. البته به اینجا کشیده می‌شود.

این درجات دارد، اسلام همان طوری که به نظافت ظاهری توجه کرده آیا این دین به نظافت باطنی من ندارد!! نظافت باطنی یعنی سلامت روح، سلامت روح یعنی چه؟‌سلامت روح یعنی من در اندرون خودم، در خلوت خودم به خودم اجازه ندهم به زنی که زن دیگری است فکر کنم! این می‌شود طهارت قلب.

این مسئله خیلی مهم است و از مشکلات امروز جامعه ما یکی از عللش همین فیلم‌های ماهواره است، یکی از عللش همین بدحجابی‌هاست، مردی متأهل است ولی در اندرون خودش زن دیگری را که دیده خدایی نکرده راجع به او فکر می‌کند، این می‌شود ناپاکی قلبی، ممکن است در ظاهر هم حتی بعداً نگاه نکند و حرفی نزند، ولی اینکه بنشیند فکر کند.

حجاب نماد پاکی

اسلام می‌خواهد در اندرون و در آن خلوت این نفس انسان طهارت داشته باشد. شما ببینید بسیاری از جنایاتی که انجام می‌شود انسان وقتی در خلوت نشسته آن نفس ناپاک و مکاری که دارد برایش می‌نشیند نقشه را تنظیم می‌کند که جنایتی انجام بدهد. پس این مسئله بسیار مهم است لذا به این جهت توجه داشته باشید.

حتی فوق اینکه حجاب امنیت هست که مسلم است، مصونیت هست که مسلم است، ارزش برای زن هست، یعنی زن را از دسترس همگان به عنوان اینکه هر کسی بتواند به او دسترسی داشته باشد خارج می‌کند، به عنوان یک موجودی که باید محفوظ باشد. حجاب برای زن یک حریم درست می‌کند، یک احترام می‌آورد، به نظر من این شاید زیباترین تعبیر باشد. در این آیه سوره احزاب می‌فرماید ذلِکَ أَدْني‏ أَنْ يُعْرَفْنَ محققین ما گفتند به این معناست که وقتی زن حجاب داشته باشد علامت و نماد پاکی است در جامعه، یعنی به همگان اعلام می‌کند من حریم دارم، من مقیّد به پاکی هستم، البته من نمی‌گویم هر کسی چادر دارد پاک است، خدایی نکرده! ممکن است کسی در لوای چادر عمل غیر صحیحی هم انجام بدهد ولی این یک نشان پاکی است، یک نماد پاکی است، اعلام پاکی است. زنی که می‌خواهد اعلام پاکی کند اگر حجاب نداشته باشد باز آن طرف هم نمی‌خواهم بگویم که اگر زنی امروز بی‌حجاب آمد به این معناست که ناپاک است، ممکن است در اثر عدم اطلاع یا در اثر بعضی از توهمات حجاب را رعایت نکرده ولی به این معناست که من برای خودم و برای بدن و اندامم، برای موی سرم، احترامی قائل نیستم و حریمی نگه نداشتم هر کسی می‌خواهد نگاه کند، این را نمی‌تواند بگوید که اینطوری می‌آیم و هیچ کسی نگاه نکند، شما وقتی در خیابان می آئید در جاهای عمومی می‌روید مگر چنین چیزی ممکن است، ما به زن‌ها بگوئیم اگر یک مردی عریان به خیابان آمد شما نگاه نکنید؟! نمی‌شود. پس اگر رعایت حجاب نکرد به این معناست که اعلام طهارت نمی‌کند و تقریباً چراغ سبز نشان می‌دهد. نه اینکه کسی بگوید من خدایی نکرده خودم را می‌خواهم در اختیار همه قرار بدهم، این اعلام پاکی نمی‌کند! ولی حجاب اعلام طهارت است، اعلام پاکی است، یعنی این می‌گوید من می‌خواهم پاک باشم کسی خیال بدی راجع به من نکند، آیا اینها ارزش ندارد؟

حجاب و مسئله آزادی!

ما امروز بیائیم در جامعه خودمان برویم مسئله آزادی را مطرح کنیم، من اینجا این سؤال را می‌پرسم که آیا ما به بهانه آزادی حاضریم که خودمان و قلب خودمان را از طهارت و پاکی دور کنیم؟ بانوان این جواب را بدهند. آنهایی که به نحوی برایشان برنامه‌ریزی شده با مسئله حجاب مخالفت می‌کنند به اسم اینکه این حق و حقوق ماست، آیا حق شما این است که خودت را اعلام ناپاکی کنی؟ یا از این مسئله خارج کنی؟ بگوئی من پاک نیستم، من حریم ندارم، آیا شما با این کار ... این را واقعاً می‌شود اسمش را آزادی گذاشت؟ مثل اینست که من امروز بگویم یک سمّی می‌خواهم در جامعه تولید و پخش کنم، بگوییم این جامعه را از بین می‌برد، می‌گویم من آزاد هستم!

باز به خود این شخص برگردانم، آیا یک خانم حاضر است بگوید چون آزادم می‌توانم از سم برای خودم استفاده کنم؟ کدام آدم عاقلی است که بگوید من به اسم آزادی حاضرم خودم را بکشم، مریض کنم، سم استفاده کنم؟ در مسائل باطنی هم همینطور است، آزادی که ما به اسم آزادی بیائیم طهارت نفس را کنار بگذاریم، بگوئیم انسان طهارت نفس ندارد، این با آزادی اصلاً سازگاری ندارد. لذا نباید به بهانه آزادی، یعنی اسلام دنبال رشد و اعتلای انسان است، دنبال رشد و اعلای بشر است. من در بخش‌های دیگر خواهم گفت این مثال زیاد دارد، ما به بهانه آزادی می توانیم بگوئیم می‌خواهم کار نکنم! امروز یک جوانی (مرد یا زن) بگوید من آزادم و نمی‌خواهم اصلاً کار کنم، تمام تقبیحش می‌کنند، می‌گویند انسان اگر کار نکند مُرده است، اگر کار نکنی درمانده‌ای، اگر کار نکنی کلّ بر جامعه‌ای، اگر کار نکنی از کجا ارتزاق می‌کنی؟ آیا این حرف درست است من بگویم به عنوان آزادی، من آزادم و نمی‌خواهم کار کنم، این غلط است. لذا این مسئله هم از این قبیل است، یک کسی می‌گوید حجاب موجب طهارت نیست و ما باید برایش اثبات کنیم که حجاب موجب طهارت هست ان شاء الله.

س) تشکر می‌کنم از شما و فرصتی که در اختیار برنامه ما قرار دادید، گفتگوی‌مان را ادامه خواهیم داد با حضرت آیت الله حاج شیخ محمدجواد فاضل لنکرانی بزرگوارمان در برنامه‌های بعدی و در مرکز فقهی ائمه اطهار که نگاه نویی به مسائل فقهی دارد.

یا علی مدد

سخنان حضرت آیت الله حاج شیخ محمدجواد فاضل لنکرانی دربرنامه آینه حجاب پخش شده از شبکه قرآن  22تیرماه 1398ـ جلسه دوم

س) آیا صراحتاً در قرآن کریم در رابطه با مقوله حجاب اشاره‌ای شده؟ آیا در زندگانی حضرت صدیقه طاهره سلام الله علیها می‌توانیم چادر را با همین شکل و شمایل حال حاضر درک کنیم؟

تعیین حجاب از طرف خدا

ج) بسم الله الرحمن الرحیم، در قرآن کریم در آیه 59 از سوره مبارکه احزاب خدای تبارک و تعالی مسئله حجاب را نه تنها مطرح فرموده، به نظر ما اساساً از این آیه خود چادر استفاده می‌شود یعنی آن حجابی که خدای تبارک و تعالی برای زن قرار داده چادر است. ما بعد از اینکه آیه را تبیین کردیم این سؤال مطرح می‌شود که اگر یک پوششی همان نتایج چادر را داشته باشد، مثل این مانتوهای بسیار گشادی که در بعضی از کشورهای اسلامی هم وجود دارد، آیا این هم همانطور است یا نه؟ که جواب خواهم داد.

در این آیه 59 سوره احزاب خدای تبارک و تعالی به پیامبر می‌فرماید يا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْواجِکَ وَ بَناتِکَ وَ نِساءِ الْمُؤْمِنينَ، به پیامبر می‌فرماید به زن‌های خودت و دختران خودت و نساء مؤمنین، یعنی تمام زن‌های مومن إلی یوم القیامه که من همین جا این را عرض می‌کنیم، چون برخی وقتی می‌خواهند این آیه را معنا کنند یا شاید در ذهن بعضی از بینندگان عزیز این باشد که ممکن است حجاب یک امر واجبی در زمان رسول خدا بوده، نساء المؤمنین کلمه نساء به مؤمنین اضافه شده و افاده‌ی جمع میکند یعنی همه زن‌های مؤمن، یعنی الآن پیامبر همین را به زن‌های مؤمن زمان ما هم مطرح می‌کند به دستور خدا. خدا می‌فرماید نبی ما به این سه گروه: زن‌های خودت، دختران خودت و همه زن‌های مومن بگو يُدْنينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلاَبِيبِهِنَّ، من تقاضا می‌کنم بینندگان عزیز این را خوب عنایت بفرمایند، در این قسمت ما یک یدنین علیهنّ داریم و یک من جلابیبهنّ داریم، اینها را باید ببینیم به چه معناست؟ در عرب وقتی کسی به جایی می‌خواهد نزدیک شود می‌گویند أدنی إلیه، به آنجا نزدیک می‌شود ولی وقتی چیزی پرده‌ای را می‌خواهد در جایی بیاویزند می‌گویند می‌گویند أدنی علیه، در این آیه خدا می‌فرمایند يُدْنينَ عَلَيْهِنَّ یعنی این زن‌ها بر خودشان بیاویزند،یعنی ما نباید اینجا کلمه ادنی را به دنوّ و نزدیک‌ کردن معنا کنیم. البته اینجا یک بحث‌های خیلی فنی هم دارد اما عمده‌اش این است چون با کلمه «علی» آمده، خدا نمی‌گوید به خودتان نزدیک کنید بلکه می‌گوید بیاویزید، يُدْنينَ عَلَيْهِنَّ یعنی بیاویزید بر خودتان.

چه چیزی بیاویزند؟ مِنْ جَلاَبِيبِهِنَّ ، جلباب‌های خودشان را، همه بحث ها این است که جلباب به چه معناست؟ حالا قبل از اینکه این را معنا کنم، تا اینجا روشن است که خدا تکلیف می‌کند. این دستور الهی است، به زن‌های پیامبر، دختران پیامبر، تمام زنان مؤمن تا روز قیامت، اینها بیاویزند جلباب را، یعنی تا اینجا که هیچ کسی تردید ندارد و خدا یک تکلیفی می‌کند، یعنی کسی نگوید حجاب یک امر حق است من می‌توانم داشته باشم یا نداشته باشم، تکلیف الهی است. همان طوری که خدای تبارک و تعالی می‌فرماید کتب علیکم الصیام، يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَقِيمُوا الصَّلاةَ آتُوا الزَّكاةَ، اینجا هم می‌فرماید يُدْنينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلاَبِيبِهِنَّ ، جلباب‌ها را بیاویزید بر خودتان.

تبیین حجاب

ما وقتی به کتب لغت مراجعه می‌کنیم، بسیاری از کتاب‌های لغت عرب می‌گوید جلباب یعنی چیزی که چیزی را بپوشاند. چه چیزی جلباب برای بدن می‌شود؟‌کاری به بدن زن و مرد ندارم! چه چیزی می‌شود جلباب برای بدن، چیزی که همه بدن را بپوشاند. اگر شما یک چیزی روی پای‌تان پوشاندید نمی گویند جلباب، اگر یک چیزی فقط دست شما را پوشاند عرب نمی‌گوید جلباب، اگر یک چیزی فقط سر و صورت و گردن را پوشاند باز هم نمی‌گویند جلباب، جلباب سرتاسری است. یعنی اگر لباس سرتاسری بود، آن وقت اختصاص به زن هم ندارد، اگر آن پارچه‌ی بزرگی که مرد، الآن هندی ها و پاکستانی ها را دیدید روی لباس‌هایی که دارند یک پارچه سرتاسری هم دارند که تمام ... یعنی وقتی باز می‌کنند از سر تا نوک پایشان را می‌پوشانند این را می‌گویند جلباب.

اینکه من عرض می‌کنم نمی‌خواهم منابع کتب لغت را یکی یکی بیاورم ولی وقتی کسی به کتب اصیل لغت در عرب مراجعه می‌کند که من بعضی‌هایش را باید اشاره کنم چون مسئله بسیار مهمی است.

ابن فارق در کتاب مقاییس اللغة می‌گوید جلباب شیءٍ یغشی شیئا، چیزی که چیز دیگری را بپوشاند. شما الآن ببینید وقتی می‌گوئیم جلباب بدن یعنی همه بدن را بپوشاند، جوهری در صحاح اللغة می‌گوید جلباب ملحفه است، این را فارس زبان‌ها هم می‌دانند که لحاف به چه می‌گویند؟ کسی که می‌خواهد بخواهد در زمستان یک لحافی روی خودش بکشاند آیا چیزی که نصف بدنش را بپوشاند را لحاف می‌گویند؟ باید از سر تا انگشتان پا را بپوشاند. پس اینها کتاب‌های لغت ما هستند که در کتاب‌های لغت جلباب به این معنای پوشش سرتاسری آمده.

در بعضی از کتب لغت فارسی مثل مقامات حریری؛ این کتابی است که از کتب اصیل فارسی ماست که فرهنگی دارد و در فرهنگ آن گفته جلباب چادر و تن‌پوش رویی است، تصریح به چادر کرده. لذا از نظر لغت به نظر من هیچ تردیدی نیست. البته گاهی اوقات در لغت عرب جلباب را در قمیس یعنی پیراهن، گاهی اوقات در مقنعه استعمال کردند ولی این استعمال مجازی است وقتی ما تمام کتب لغت را کنار هم قرار بدهیم و بخواهیم یک نتیجه‌ی روشنی بگیریم، نتیجه روشنش این است که حتی در بعضی از کتب لغت می‌گوید جلباب الملاعه، ملاعه همین پوشش سرتاسری است، این در بسیاری از کتب اصیل لغت عرب هم آمده.

پس ما واژه جلباب را در لغت عرب، مقامات حریری که از کتب اصیل ادبی ما هست، به چادر معنا کردند. غیر از اینهاسراغ مفسرین برویم، ابن عباس که مفسران روی حرفهای او بسیار تکیه می‌کنند می‌گوید الذی یستر من الفوق، إلی الاسفل، جلباب آن است که از بالا تا پائین را می‌پوشاند. مراجعه به نهج البلاغه امیرالمؤمنین؛ می‌دانید کتاب نهج البلاغه غیر از آن مفاهیم بلند دینی و سیاسی و اخلاقی یک کتاب ادبی هم هست. امیرالمؤمنین می‌فرماید من احبنا اهل البیت فالیستعد للفقر جلبابا، کسی که ما اهل‌البیت را دوست دارد برای فقر یک جلبابی را آماده کند، یعنی جلباب یک چیزی است که همه چیز را می‌پوشاند. یا در بعضی از روایات راجع به صبر آمده که یک جلبابی است برای فقر.

منظور پوشش کامل و سرتاسری است.

پس ما وقتی به لغت عرب، به فرهنگ‌های اصیل لغت فارسی، که برخی از لغات عربی را معنا کرده مراجعه می کنیم، به نهج البلاغه و به اقوال مفسرین مراجعه می‌کنیم. بیضاوی در تفسیرش می‌گوید جلباب آن است که صورت و تمام بدن را از تا پا بپوشاند ، اینها در کلمات مفسرین آمده. این تعبیر در وقتی که حضرت زهرا سلام الله علیها می‌خواستند مسجد بروند خطبه بخوانند آنجا آمده« لاثَتْ خِمارَها عَلی رَأْسِه»حضرت مقنعه‌شان را به سر پیچیدند «وَ اشْتَمَلَتْ بِجِلْبابِه»بعد آن جلباب را دور خودشان قرار دادند یعنی با چادر آمدند.

ریشه چادر

مشخص می‌شود که جلباب چادر است.

سیوطی در کتاب الدرالمنثور صفحه 221 نقل می‌کند که ام سلمه از عایشه نقل کرد که وقتی این آیه نازل شد، اولاً می‌دانید آیات حجاب در مدینه نازل شده، هم سوره احزاب و هم سوره نور هر دو مدنی هستند، می‌گوید عایشه می‌گوید وقتی این آیه بر پیامبر نازل شد که زن‌ها و دختران و همه زن‌های مؤمنین بگوئید که جلباب خودشان را بیاویزند وقتی می‌خواهند بیرون بیایند با جلباب بیرون بیایند می‌گوید خرج نساء الانصار کان علی رؤوسهن القربان من أکسیه یعنی آنچه که بر سرشان بود کساء است که حتی در ادامه‌اش دارد مشکی است زن‌های انصار از خانه‌شان که بیرون می‌آمدند با همین چادرها، حالا جنسش شاید جنس چادر امروز نبود ولی پارچه ای که مشکی بوده بر خودشان آویزان می‌کردند طوری که تمام بدنشان را می‌پوشاند.

باز یک روایتی از پیامبر6 داریم که فرمودند «لِغَیْرِ ذِی مَحْرَمٍ اَرْبَعَهَ اَثْوَابٍ دِرْعٍ وَ خِمَارٍ وَ جِلْبَابٍ وَ اِزَارٍ» ، یعنی بین مقنعه و جلباب در این روایت فرق گذاشته شده. برخی اصرار دارند بگویند جلباب همان مقنعه است، من همین جا نکته‌ای را عرض کنم چون بعضی از افرادی که نمی‌شود گفت تحقیقات عمیقی دارند به صورت یک احتمالاتی برای خودشان یک نظریاتی را درست کردند خیلی هم نادر هستند و غیر قابل توجه، می‌گویند در اسلام فقط زن باید از زیر گردنش، یعنی از سینه تا روی زانویش پوشیده باشد در حالی که در هیچ کتاب لغتی برای جلباب چنین معنایی نداریم. جلباب یا لااقل از مقنعه بسیار باید بزرگتر باشد، سر، صورت، گردن، سینه‌ها و یک مقدار وسیع‌تر را بگیرد و یا چادر، که به نظر ما باز همان چادر است. ولی اگر باز بعضی خیلی اصرار داشته باشند باز نمی‌توانیم بگوئیم جلباب همان مقنعه است، ما در قرآن ولیضربن بخمرهن که خمر جمع خمار است و خمار همان مقنعه است و از این طرف جلباب هم داریم.

بانوان عزیز ما یا مردها هم که این بحث‌ها را ملاحظه می‌فرمایند، چون آنها هم بالأخره داخل پرانتز عرض کنم حتی خانواده‌های مذهبی، به نظرم باید پدر و مادر بر دخترشان وقتی می‌خواهد به سن تکلیف برسد آیه حجاب را به او یاد بدهند، بگویند دخترم آیه حجاب آیه 59 سوره احزاب است از این آیه چادر هم استفاده می‌شود. آیه می‌فرماید باید بیاویزند بر خودشان چادر را، جلباب یعنی چادر.

چادر حجاب برتر

ما وقتی تمام کتب لغت عرب، فارسی، نهج البلاغه و حتی اشعار شعرا، روایات و کلمات مفسرین را بخواهیم جمع‌بندی کنیم صدی نود اینها جلباب را چادر معنا کردند شاید این تعبیری که بگوئیم چادر حجاب برتر است تعبیر فنّی نباشد، برای اینکه این آیه صریحاً مسئله چادر را مطرح می‌کند. چادر چیزی نیست که بگوئیم ایرانی‌ها یا دوره قاجار وارد مملکت کردند، نه! چادر ریشه قرآنی دارد که همان جلباب است و در صدر اسلام هم بوده و به همین کیفیتی که الآن عرض کردم ما به خوبی می‌توانیم از این آیه وجوب را استفاده کنیم. به نظر من از آیه وجوب چادر استفاده می‌شود، یعنی نه تنها بگوییم چادر بهتر است، نه! چون چادر چند تا خصوصیت دارد اولاً تمام بدن را می‌پوشاند و ثانیاً اندام را می‌پوشاند، یک نکته‌ای که اسلام روی آن تکیه دارد این است که زن نامحرم اندامش هم برای نامحرم مشخص نباشد ولی حالا با این مانتوهای تنگی که امروز بعضی دارند و فکر می‌کنند که اسمش حجاب اسلامی است، نه، باید اندام زن هم پوشیده باشد و از این آیه به خوبی می‌توانیم مسئله وجوب حجاب را استفاده کنیم.

نظرات دیگر مذاهب بر حجاب

یک سؤال این است که ما در اسلام دو جور حکم داریم، یک حکم ضروری داریم و یک حکم غیرضروری داریم. آیا وجوب حجاب از احکام ضروری اسلام است؟ عرض می‌کنم بله. ضروری در اصطلاح چیست؟ یک ملاکش این است که تمام فرقه‌های دینی بر او اتفاق نظر داشته باشد. شما الآن بروید سراغ اهل‌سنت، مذاهب دیگر اسلامیه، هیچ مذهبی در مذاهب اسلامی نیست که بگویند ما حجاب را واجب نمی‌دانیم! همه واجب می‌دانند. البته در حدودش یک مقداری بحث هست فرض کنید همین صورت و دست‌ها تا مچ آیا باز باشد یا نه؟ این بحث‌هایی هست که فعلاً به آنها کار ندارم. وجوب حجاب از احکام ضروری است، این را به این معنایی که برای ضروری عرض کردم. باز ملاک دوم برای ضروری، ضروری آن است که اجتهاد در آن راه ندارد. یعنی امروز هیچ کسی حق ندارد بگوید من به عنوان یک فقیه می‌خواهم بگویم در زمان ما نماز واجب است یا نه؟ نماز از اول اسلام واجب بوده تا آخر هم واجب است، در وجوب نماز اجتهاد راه ندارد.

اگر در زمان ما یک عده‌ای پیدا می‌شوند بخواهند در وجوب حجاب اجتهاد کنند،اصلاً حجاب یک امر ضروری است که قابل تشکیک نیست، گاهی اوقات در فقه‌مان می‌گوئیم ضروری یعنی آنکه نیاز به دلیل ندارد، امروز از یک مسلمان می‌پرسیم چرا نماز می‌خوانید؟ دلیل نمی‌خواهد، اینقدر روشن و واضح است که الصلاة عمود الدین، این را می‌داند و لازم نیست آیه و روایتی بخواند. اگر از آیات قرآن هم خبر نداشته باشد می‌داند نماز جزء دین است، حجاب این چنین است، بانوان محترم توجه کنند وقتی می‌خواهند در حجاب تأمل کنند و فکر کنند، فکر نکنند حجاب اگر هم واجب باشد حالا یک حکم دسته دوم و غیر ضروری است!

من اینجا این نکته را عرض کنم چون اینهارا در روزنامه و یا در بعضی جاها می‌گویند حجاب را اگر کسی رعایت نکرد مگر گناه کبیره کرده؟ می‌گویند اگر کسی موهای خودش را از نامحرم نپوشاند، فوقش یک گناه صغیره انجام داده،من عرض می‌کنم بله ترک حجاب و ترک رعایت حجاب از گناهان کبیره است، چرا؟ ما در وسائل الشیعه روایاتی داریم که در همین جلد 15 وسائل الشیعه است که من کتاب را آوردم، در جلد 15 وسائل یک روایاتی داریم در کتاب الجهاد در صفحه 318 به بعد که کبائر و گناهان کبیره را برای ما مفصل مطرح کرده. البته این بحث علمی و بسیار مهمی است در فقه ما بعضی از فقها را داریم که می‌گویند همه گناهان کبیره است حتی در زمان ما، ولی نادر هستند. بیش از 90 درصد فقها می‌گویند گناهان دو قسم است کبیره و صغیره.

اگر کسی حجاب را رعایت نکرد، بی ‌حجابی مسلم از گناهان کبیره است، چرا؟ در همین جا یک روایتی است که در این روایت وقتی گناهان کبیره را ذکر می‌کند می‌رسد به شرب خمر، بعد می‌گوید و ترک صلاة و نماز متعمدا، اگر کسی نماز را عمداً‌ ترک کرد تارک الصلاة در بعضی از روایات داریم کافر است، ولی این از گناهان کبیره است. اگر کسی نماز را نخواند این گناه کبیره کرده، کسی که عمداً ترک کند، بعد می‌فرماید أو شیئاً مما فرض الله عزوجل، یا هر چیزی را که خدا واجب کرده یعنی هر چیزی که دستور الهی است خدا واجب کرده، خدا بر زن حجاب را واجب کرده. اگر زن ترک حجاب کرد گناه کبیره کرده، ترک واجب کرده و ترک واجب از مصادیق گناهان کبیره است.

پس برای ما به خوبی روشن شد که این آیه 59 سوره احزاب با آن توضیحاتی که دادیم می‌فرماید یدنین علیهنّ من جلابیبهن، جلباب‌ها را باید آویزان کنند. جلباب هم در لغت یعنی چادر، یعنی پوشش سرتاسری.

حالا اگر یک خانمی یک مقنعی داشته باشد و این هم به منزله پوشش سرتاسری باشد یعنی بگویند با آن فرقی نمی‌کند اگر آن هم شد ما قبول می‌کنیم، ولو اسمش چادر نشد ولی مثل چادر همان کارکرد را داشته باشد یعنی نباید اندامش را نشان بدهد.

دقت‌هایی که برخی از فقها و مفسران ما کرده‌اند و گفته‌اند جلباب حتی باید روی لباس باشد، یعنی اگر یک زنی عریان بود و این چادر را به خودش گرفت باز صدق جلباب نمی‌کند یعنی وقتی لباسهای معمولی خودش را پوشیده، این را روی لباس بیندازد. یعنی جلباب هم باید ساتر بدن باشد و هم باید ساتر لباس باشد، که این هم خودش یک نکته‌ی دیگری است که باید به آن توجه بشود.

در مورد شأن نزول این آیه اینجا سؤالاتی مطرح است که عرض می‌کنم؛ یک شأن نزولی در کتب تفسیری شیعه آمده، چند شأن نزول در کتب تفسیری اهل‌سنت آمده. در کتب تفسیری شیعه این آمده که زن‌ها وقتی می‌خواستند برای نماز به مسجد بروند در بین راه جوان‌هایی حضور داشتند که این جوان‌ها اینها را مورد اذیت و آزار قرار می‌دادند و اینها به رسول خدا عرض کردند ما می‌خواهیم به مسجد بیائیم اینطور می‌شود، بعد از آن این آیه نازل شد. خدای تبارک و تعالی می‌فرماید يُدْنينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلاَبِيبِهِنَّ ذلِکَ أَدْني أَنْ يُعْرَفْنَ ، که یکی از بحث‌ها اینست که این به چه معناست؟ برای اینست که اینها دیگر شناخته نشوند! وقتی یک زن با چادر می‌آید أدنی أن یعرفنَ بأنهنّ من اهل العفاف و الحیا، بعضی می‌گویند ذلک أدنی أن یعرفنَ یعنی اینها شناخته نشوند و بعد مورد اذیت قرار نگیرند، که مثلاً در تفاسیر اهل‌سنت آمده اینها معلوم نبود کدام‌شان کنیز و کدام‌شان حرّه هستند وقتی چادر بپوشند دیگر معلوم می‌شود که این حرّه است و کنیز نیست احترامش را رعایت کنند. اما در تفاسیر شیعه این شأن نزول نیست، اینها می‌رفتند نماز و مورد تعرض قرار می‌گیرند و خدا می‌فرماید وقتی شما چادر بپوشید ادنی أن یعرفن یعنی شما شناخته می‌شوید که اهل پاکدامنی هستید، آن جوانی که دربین راه نشسته می‌گوید این زن می‌خواهد بگویدمن پاکدامنم و کسی به من تعرضی نکند و حرفی نزند، متلکی نگوید، اشاره‌ای نکند و در همان زمان نزول آیه که جوانانی بودند که زن‌ها را اذیت می‌کردند خدا می‌فرماید اگر شما حجاب‌تان درست باشد آنها هم شما را اذیت نمی‌کنند فلا یؤذین.

اینجا فقط یک نکته وجود دارد که بعضی از این روشنفکرها خیال کردند پس علت اصلی برای حجاب این است که زن اذیت نشود، و بعد می‌گویند اگر در یک جایی یک زنی یقین دارد که موجب اذیت قرار نمی‌گیرد این مانعی ندارد، لزومی ندارد که حجاب داشته باشد.

وجوب حجاب

جواب این است که اصلاً این ذلک أدنی أن یعرفن فلا یؤذین به عنوان علّت نیست، خدای تبارک و تعالی یک تکلیفی آورده یا ایها النبی به زن‌هایت، به دختران و زنان مؤمنین تا روز قیامت که این نساء المؤمنین یعنی همه زن‌های مؤمن چه کنیز و چه غیر کنیز، چه عرب و چه غیر عرب، هر کسی که هست اینها باید جلباب را آویزان کنند. حالا این یک تکلیف است مثل اینکه ما در باب نماز می‌گوئیم إن الصلاة تنهی عن الفحشاء و المنکر، نماز بر ما واجب است، حالا اگر کسی بگوید من نماز می‌خوانم اما جلوی فحشاء و منکر را از من نمی‌گیرد، پس بگوئیم دیگر نماز بر تو واجب نیست؟! ما هم روی اصطلاح فقهی و اصولی خودمان می‌گوئیم اینها عنوان حکمت را دارد، عنوان فایده را دارد، می‌گوئیم کتب علیکم الصیام کما کتب علی الذین من قبلکم لعلکم تتقون، روزه واجب است برای اینکه شما متّقی شوید، حالا اگر کسی روزه‌ای گرفت و متقی نشد، بگوئیم اینجا برایش واجب نیست؟ نه، این تقوا حکمت است برای وجوب روزه. اینجا هم همینطور است. چون شأن نزول این آیه این بوده که آن جوان‌ها در آن زمان موجب ایذاء بودند خدا می‌فرماید شما دیگر اذیت نمی شوید، اگر چادر بپوشید اذیت نمی‌شوید ولی تکلیف مطلق است، تکلیف عام است، این یدنین علیهنّ من جلابیبهنّ یک تکلیف عام و ثابت است البته این هم یکی از فوایدش هست. حالا در یک زمانی می‌خواهدموضوع داشته باشد یا نه.

ما باید دستور خدا را به بانوان خودمان عرضه کنیم، تبیین کنیم قطعاً همه شان نسبت به این حکم خدا تسلیم خواند شد ان شاء الله.

پایان

سخنان حضرت آیت الله حاج شیخ محمدجواد فاضل لنکرانی دربرنامه آینه حجاب پخش شده از شبکه قرآن  23تیرماه 1398ـ جلسه سوم

س) ما در طول گفتگوهایی که با آیت الله فاضل لنکرانی انجام دادیم در رابطه با مقوله حجاب صحبت کردیم، اینکه چقدر ارزشمند است و اسلام عزیز ما چه نگاه ویژه‌ای به این مقوله دارد.

پذیرش عقلانیت حجاب

دختری در جامعه اسلامی زندگی می‌کند، به نبوت پیامبر مکرم اسلام و به ولایت امیرالمؤمنین سلام الله علیه اعتقاد دارد، ‌نماز و روزه‌اش را به جا می‌آورد، منتهی تمایلی ندارد که اهل حجاب باشد، آیا جامعه اسلامی می‌تواند در این امر دخالت کند؟

ج) بسم الله الرحمن الرحیم، در بحث‌های گذشته عرض کردیم وجوب حجاب سند قرآنی دارد و علاوه بر آن از ضروریات دین است، همه فرق اسلامی مسئله حجاب را به عنوان یک تکلیف الهی پذیرفته‌اند. حالا این بحث که امروزه در جامعه ما مطرح شده که آیا مسئولین دولت یا نظام اسلامی، حکومت اسلامی،در سطح پائین‌تر، پدر و مادر نسبت به دختر خودش، یک دختری در خانواده مذهبی می‌گوید من می‌خواهم بدون حجاب باشم، یا در فامیل خودش. آیا فامیل، پدر و مادر، جامعه، تا بیائیم قسمت‌های بالا، حاکم اسلامی و حکومت اسلامی، آیا مسئولیت در این زمینه دارد یا نه؟ این را از دیدگاه‌ها و ابعاد مختلف می‌شود پاسخ داد.

یک پاسخ این است که بالأخره ارشاد و هدایت یک امری است که وظیفه هر کسی نسبت به دیگری است همان طوری که در مسائل مادی اگر یک انسانی می‌بیند دیگری راه اشتباهی می‌رود و خدایی نکرده تمام اموالش ممکن است از بین برود، مثلاً از شما این سؤال را بپرسم که اگر دیدم کسی ثروتش را در یک راه باطل اقتصادی مصرف می‌کند و تمامش از بین خواهد رفت و من می‌دانم که به این نتیجه می‌رسد، عقل چه می‌گوید؟ عقلا چه می‌گویند؟‌ وجدان انسان چه می‌گوید؟ می‌گوید ارشاد لازم است و شما این را ارشاد کنید از اموال خودش مراقبت کند. ممکن است نداند و یا فکر کند کار درستی انجام می‌دهد.

یک بحث ارشاد است؛ دخالت در امر دیگران نیست، باز همین جا عرض کنم چون مسئله حجاب یک مسئله اجتماعی است یعنی فقط یک مسئله خصوصی یک انسان نیست که بگوید من می‌خواهم اینطور باشم چون آثارش سرریز به خود انسان و خانواده می‌شود، یک پدر و مادر وقتی ببینند یکی از دخترها نمی‌خواهد حجاب را رعایت کند در دیگران اثر سوء می‌گذارد، این را باید ارشاد کند و این امری است که روشن است. لذا این حرف باطلی که می‌گویند این فضولی است. فضولی در کارهای خصوصی است و در امور اختصاصی انسان است، مثلاً به شما بگویم چرا کت و شلوار این رنگی پوشیدید، به من چه ارتباطی دارد؟ شما از این رنگ خوش‌تان می‌آید و رنگ معقولی هم هست و من حق ندارم در آن دخالت کنم! در امور خصوصی عقل و عقلا می‌گویند شما هیچ دخالتی نکن. انسان در خانه‌اش می‌‌خواهد اتاق‌هایش را به یک صورتی در بیاورد، هیچ کس حق ندارد دخالت کند، این مربوط به سلیقه آن انسان و ذوق آن انسان است، ولی حجاب یک امر اجتماعی است، یعنی آثارش در تمام بدنه‌های اجتماع ظاهر می‌شود غیر از آن بحث طهارت قلبی که در صحبت‌های قلبی هم عرض کردم. لذا ارشاد لازم است، چه حکومتی باشد و چه نباشد. اینکه عرض می‌کنم پدر و مادر، فامیل، اقوام، آشنایان، رفیق این را باید مطرح کنند.

یک مرحله بالاتر می‌آئیم؛ بحث امر به معروف و نهی از منکر که سبقه کاملاً دینی پیدا می‌کنم به عنوان یک واجب. قسمت اول به عنوان یک ارشاد است که من دیگری را نصیحت کنم ولی امر به معروف و نهی از منکر بر من واجب است و بر هر انسان مسلمانی واجب است، ما فروع دین را که مطرح می‌کنم کنار حج، جهاد و زکات، یکیش امر به معروف و نهی از منکر است، معروف یعنی آنچه دین ما می‌گوید معروف است، منکر آنچه دین ما می‌گوید گناه است، اینکه بیائیم معروف را بگوئیم به هنجار و ناهنجار، این در کتاب‌های روانشناسی باید مطرح شود، این اصطلاح را آنجا باید اینطوری معنا کنیم. معروف یعنی یا عقل می‌پسندد و یا عرف می‌پسندد و یا شرع او را پسندیده. یک سری اموری هست که معروف هست ولی نه عقل می‌فهمد و نه عرف.

خمس معروف است، عقل از خمس چه ادراکی دارد؟ جهاد معروف است، عقل ممکن است ادراکی نداشته باشد. الا مثلاً در جهاد دفاعی. ولی معروف یعنی یا شرع و یا عقل و یا عرف و توده مردم بپسندد. بالأخره واجبات و مستحبات معروف می‌شود، گناهان می‌شود جزء منکر، هر انسانی وظیفه دارد از باب امر به معروف و نهی از منکر، ولی حالا امروزه مسئله روز ما هست اینست که آیا حکومت اسلامی نسبت به کسانی که نسبت به حجاب دهان کجی می‌کنند و رعایت کنند، آیا حکومت اسلامی وظیفه‌ای دارد یا نه؟

وظیفه حکومت در قبال بی حجابی

حکومت اسلامی در درجه اول باید برای مردم و برای بانوان تبیین کند، یک کسی را آوردند خدمت امیرالمؤمنین برای یک کاری که کرده بود حدّش بزنند، حضرت فرمود از او بپرسید آیا آیه حد بر این قرائت شده بوده یا نه؟ می‌دانسته این حرام است و حد دارد یا نه؟‌ از او سؤال کردند و او جواب داد نه، یک کسی بود که تازه مسلمان شده بود و نمی‌دانست شراب خوردن در اسلام حرام است و تازیانه هم دارد. حکومت اسلامی در درجه اولِ باید تبیین کند این احکام را برای مردم و جامعه، یعنی از طریق صدا و سیما، آموزش و پرورش، وزارت ارشاد، مجموعه‌های مختلف فرهنگی کشور خصوصاً روی مسئله حجاب کار بشود. با اهتمامی هم که مسئولین ما در طول این مدت داشتند ولی یک کار اساسی فرهنگی نشده! امروز از زن‌های چادری ما متدیّن و مذهبی ما بپرسید که به چه دلیل حجاب در اسلام واجب است؟ می‌گوید من می‌دانم واجب است ولی نمی‌دانم چرا. در حالی که باید بداند.

من قبلاً هم عرض کردم این پیشنهاد را می‌کنم که هر دختری که می‌خواهد جشن تکلیف بگیرد، کنار آن سجاده و چادری که به او می‌دهیم آیه حجاب را برایش بنویسیم، آیه یا ایها النبی قل لازواجک و بناتک و نساء المؤمنین که خواندم و توضیح مفصلی راجع به این دادم، این آیه می‌گوید هر زنی باید پوشش کامل در مقابل نامحرم داشته باشد، این آیه را بنویسیم و ترجمه کنیم این دختر از نُه سالگی بداند و فکر نکند که چون پدر و مادر تعصباً از این جهات باید حجاب داشته باشد، مبنای قرآنی و آثار اجتماعی‌اش را بداند، آثار اخلاقی اش را برایش بگوئیم.

تبیین و تفهیم حجاب

من همین جا می‌خواهم عرض کنم ای کاش آموزش و پرورش ، ارشاد ، صدا و سیما ، حوزه‌های علمیه ما واقعاً در مسئله حجاب یک کار اساسی کند، ما به اندازه خودمان در دفتر جزوه‌های فراوانی راجع به حجاب در تیراژ دویست هزار تایی در تهران منتشر کردیم و به اندازه خودمان کار کردیم ولی این خیلی کم است.

در درجه اول تبیین است.

در دانشگاه‌های ما باید بیان بشود، مناظره بگذارند. الآن روشن است با یک بیان من و یک مصاحبه، آیه را هم معنا می‌کنیم و توضیح می‌دهیم این نیاز به مناظره‌ها دارد و نیاز به یک کار دائمی هم دارد.

همان طوری که اگر بخواهید بهداشت جامعه را حفظ کنید دائماً باید تذکر بدهید؟ همین برنامه‌های خوبی که سیمای سلامت در تلویزیون دارد و قسمت‌های دیگر، باید در این گونه مسائل دائماً مناظره و میزگرد باشد موافقین و مخالفین بیایند، من به سهم خودم اعلام می‌کنم اگر میزگردها و نشست‌هایی باشد که پاسخ به سؤآلات باشد ما آمادگی کامل داریم. این حکم وجوب حجاب سر سوزنی جای ابهام از نظر قرآنی و فقهی و دینی ندارد که ما بگوئیم دستمان خالی است! هر کسی سوال و اشکالی دارد در همین بحث کتاب حجاب و نظام اسلامی که آنجا بسیاری از شبهات را مطرح کرده، من یک بحث مفصلی هم راجع به آیات حجاب دارم که ان شاء اله خداوند توفیق بدهد به زودی چاپ خواهد شد. آنجا هم شبهات مربوط به حجاب را مطرح کردیم.

باید یک بحث زنده‌ی همیشگی باشد، حالا حکومت باید این را در رسانه ،دانشگاه، آموزش و پرورش و جاهای مختلف نهادینه کند، اگر این کار نشود این گشت ارشاد غلط است، یعنی چیز بی‌اثری است، یک چیزی است که ممکن است اثر معکوس هم داشته باشیم. ما برای این دختر 20 ساله توضیحی ندادیم که این آیه برایش قرائت شده و توضیح داده شده، فکر می‌کند که ما به اجبار، الآن هم در زمان ما جهت سیاسی دادند و فکر می‌کنند که ما از این طریق می‌خواهیم اینها را در مسائل سیاسی قرار بدهیم باید بیائیم کلام خدا را، کلام ائمه، روایات را، آثار رعایت کردن حجاب را در دنیا و آخرت بیان کنیم.

ولی باز آنهایی که می‌گویند حکومت حق دخالت ندارد، عیبی ندارد بیاید بیان کند، توضیح بدهد، اما این سؤال هنوز پاسخ داده نشده که اگر برای دخترخانمی اطلاع دارد در قرآن آیه حجاب آمده و همین آیه‌ای که گفتیم جلباب به معنای چادر هست که من تأکید می‌کنم یک مقداری شاید این مطلب من برای خیلی‌ها تازگی داشته باشد که فکر کنند جلباب همان مقنعه یا وسیع‌تر از مقنعه است .

حالا اگر دختر خانمی بگوید بله من می‌دانم این آیه آمده، اگر این مسلمان است و روی فرض مسلمان بودنش صحبت می‌کنیم ولی عملاً می‌خواهد رعایت کند، می‌گوید من باز می‌خواهم با این حکم مخالفت کنم برای راحتی خودم، در حالی که در جامعه‌ای زندگی می‌کند که حکومت اسلامی است که البته آن فرضش را هم خواهم گفت که اگر حکومت اسلامی هم نباشد باز وظیفه‌ای دارد.

الآن آنچه مبتلابه است اینست که آیا حکومت اسلامی ما که بحمداله برقرار است و خداوند حفظ کند این نظام را، آیا حکومت در مقابل چنین افرادی وظیفه‌ای دارد یا نه؟ به عبارت دیگر آیا حکومت فقط وظیفه‌اش همان مطلب اول است که تبیین باشد دائماً بیاید بیان کند، مردم می‌خواهند در مقام عمل کنند یا عمل نکنند؟! یا این اسلام و دین به اینجا تمام نمی‌شود، اسلام آمده برای پیاده شدن، این مطلبی که دارم عرض می‌کنم ممکن است بسیاری از اساتید دانشگاه یا اساتید حوزه حتی برایشان این سؤال باشد یا تردید باشد که حکومت اسلامی ورای تبیین حقّ دیگری ندارد، من می‌خواهم اینها را به این آیه شریفه 13 از سوره مبارکه شوری توجه بدهم؛ خدای تبارک و تعالی می‌فرماید شَرَعَ لَكُمْ مِنَ الدِّينِ مَا وَصَّى بِهِ نُوحًا وَالَّذِي أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ وَمَا وَصَّيْنَا بِهِ إِبْرَاهِيمَ وَمُوسَى وَعِيسَى أَنْ أَقِيمُوا الدِّينَ خدا می‌فرماید ای رسول ما برای مردم دین را تشریع کردیم، دین همان دستوراتی است که به نوح گفتیم همان دستوراتی است که به توی پیامبر وحی کردیم، به ابراهیم گفتیم، به موسی و عیسی گفتیم، بعد می‌فرماید شرع، این شرعَ یعنی تشریع کرده و بیان هم کرده، بعد هدف چیست؟ عن اقیموا الدین، دین را باید اقامه کنند، یعنی نوح فقط وظیفه‌اش بیان دین نیست، اقامه دین است. پیامبر و ائمه معصومین فقط وظیفه‌شان بیان دین نیست علاوه بر او اقامه‌ی دین است، اقامه دین یعنی آنچه که در دین آمده، ما نمی‌گوئیم دین هم فقط نماز و روزه و حجاب است، هر چه که در دین است حالا من می‌دانم الآن که داریم این صحبت را داریم برخی می‌گوئیم چرا شما راجع به بعضی از خلافکارهایی که جاهایی دیگر می‌شود صحبت نمی‌کنید، آنجا هم حاکم مسلمین وظیفه دارد و باید گفته شود، ولی فعلاً از ما سؤال می‌کنید چه دلیل قرآنی دارید بر اینکه حاکم باید به این دختر خانمی که می‌داند در قرآن آیه حجاب آمده اما باز هم می‌خواهد مخالفت کند و به خیابان بیابد، باید وظیفه خودش را انجام بدهد.

الآن هم بحث از کیفیتش را ندارم ولی می‌خواهم به اینجا برسیم که وظیفه دارد، یعنی حاکم می‌گوید من باید ببینم عمل به احکام اسلام می شود یانه! این همه سال است راجع به زکات حکومت اسلامی قوی‌تر عمل می‌کند چقدر کشاورزها دارند زکات می‌دهند و با این زکات چقدر مساجد، مدارس، فقرا، تأمین می‌شدند و اجرا می‌شود. راجع به نماز، خود اینکه آیا حکومت اسلامی نباید جوانان را به نماز تشویق کند، نباید زمینه برای نماز خواندن فراهم کند.

در حکومت حضرت حجت (عج) داریم که الَّذينَ إِن مَكَّنّاهُم فِي الأَرضِ أَقامُوا الصَّلاةَ وَآتَوُا الزَّكاةَ وَأَمَروا بِالمَعروفِ وَنَهَوا عنِ المُنكَرِ، اینها وقتی حکومت را تشکیل می دهند کارشان این است که نماز را برپا می‌دارند یعنی جوانی نیست، انسانی نیست که نماز نخواند، زکات داده می‌شود، امر به معروف و نهی از منکر می‌شود.

پس من این ان اقیموا الدین را اگر کسی بعداً سؤالی دارد آمادگی پاسخ دارم، وظیفه‌ی پیامبران فقط بیان دین نبوده بلکه اقامه دین بوده و لذا از همین می‌توانیم لزوم تشکیل حکومت را به دست بیاوریم، امام خمینی رضوان الله تعالی علیه مدعی بودند که اسلام حکومت دارد. این آیه یکی از ادله آن است، یعنی وقتی در زمان غیبت اسلام می‌خواهد اقامه شود باید یک حاکم فقیه باشد، در زمان حضور معصوم علیه السلام باید معصوم باشد خود امیرالمؤمنین علیه السلام باید حکومت کند، در زمان غیبت کسی که فقیه جامع الشرایط است باید اقامه دین کند. اقامه دین خیلی خدمت به بشریت است  ابعاد دین برای تمام ابعاد و اقشار جامعه روشن می‌شود که دین چقدر ارزش دارد؟ در معاملات، در سیاست، در قضاوت، در اخلاق، در همه شئون زندگی. پس دلیل ما لزوم اقامه دین بر طبق آیه سیزدهم شورا است.

حالا این به چه نحوی باید بشود؟ این را باید بیایند بررسی کنند کارشناسی کنند، خود حاکم مسلمین باید بررسی کند با این دختر خانمی که می‌داند، عرض کردم اگر نمی‌داند چنین آیه‌ای در قرآن هست حق برخورد ندارند، اما اگر می‌داند چنین آیه‌ای در قرآن هست.

لزوم رعایت قانون امر عقلی است

نکته دیگر این است که ما قطع نظر از دلیل قرآنی و روایی اگر آمدند گفتند قانون شده، لزوم رعایت قانون یک امر عقلی است. برای اجرای قانون، چه فرقی می‌کند، وقتی می‌گوییم حجاب قانون کشور جمهوری اسلامی است، همان طوری که رهبری در سخنانشان فرمودند شراب نخوردن قانون جمهوری اسلامی است یعنی کسی هم که از خارج وارد کشور می‌شود این قانون را باید رعایت کند چطور ما وقتی به کشور دیگری برویم آنجا یک قوانینی دارد باید رعایت کنیم، اصلاً رفتنِ به آنجا به این معناست که پذیرش قوانین آنجاست و تامادامی که انسان آنجا زندگی می‌کند، آنها هم که کشور ما می‌آیند باید رعایت کنند. از این دیدگاه احترام به قانون یک نظام و یک دولت است، حالا یک کسی بخواهد در خیابان آن هم با تحریک خارجی‌ها، آن هم با هزار مسائلی که دارد، به این معناست که با قانون می‌خواهد مخالفت کند، با حکومت می‌خواهد مخالفت کند، با دین می‌خواهد مخالفت کند، با خدا می‌خواهد مخالفت کند، اینها آثارش هست که امیدوارم ان شاء الله همه احکام اسلام به خوبی در جامعه ما پیاده شود و ما هر کسی به سهم خودمان بتوانیم در اجرای احکام اسلامی موفق بشویم.

مرکز فقهی ائمه اطهار علیهم السلام الآن از عمر شریفش 20 سال می‌گذرد. از ابتکارات بسیار خوب والد ما مرجع بزرگ شیعه آیت الله العظمی فاضل لنکرانی بود که با این مرکز فقهی در آن زمان و إلی زماننا هذا یک تحول بزرگی را در حوزه‌های شیعه رقم زدند که الآن مجال نیست تمام کارها را بخواهم عرض کنم. اما ما در این مرکز مباحث فقهی و مخصوصاً سؤالات جدید و بالاخص مباحث جدید فقهی را مورد بحث قرار می‌دهیم. ما یک بخش فقه مضاف مثل فقه پزشکی داریم که برای اولین دانشنامه فقه پزشکی را اینجا تولید کرده راجع به فقه درمان، ما راجع به مسئله تغییر جنسیت بحث‌های بسیار عمیقی بیش از 200 تحقیق و پژوهش داشتیم. این مرکز،فقه پزشکی ، فقه سیاسی ، فقه بین الملل ، فقه رسانه، فقه زنان داریم، اینها تمام تأسیس شده تا ما مطالب جدید را بیان کنیم، که مهم‌ترین دایرة المعارف فقهی و غنیکودک که امروز به ضرس قاطع می‌گویم ما داریم. مراکز بین المللی دنیا بخواهندکتابی راجع به حقوق کودک ارائه بدهند چنین قدرتی ندارند ما در هشت جلد عربی داریم که به زبان‌های مخلتف دنیا ترجمه داریم می‌کنیم.

در فقه زنان ما بحث حجاب را در خدمت شما داشتیم که مباحث قرآنی‌اش مطرح شد، مباحث تربیتی‌اش هم مطرح شد، به بانوان عزیز عرض می‌کنم ما موسوعه‌ داریم در سه جلد برای چاپ آماده شده،تمام شبهات مربوط به زنان در آن پاسخ داده شده. این مرکز آمادگی پاسخ به همه سؤالات فقهی نهادها، سازمان‌های مختلف و وزارتخانه‌ها و دانشگاه‌ها را دارد، ما با دانشگاه ها ارتباط خوبی داریم تفاهم‌نامه‌های خوبی داریم،در فقه هسته‌ای تنها مرکزی که کار کرد مرکز ما بود، ما دو سال مقالات بسیار قوی در فقه هسته‌ای ارائه دادیم، آن فتوایی که رهبری معظم انقلاب داشتند را با مقالاتی که در فقه هسته‌ای تحکیم کردیم.

ما راجع به حجاب و پوشش مشکی یک کتاب400 صفحه منتشر شده، راجع به این موضوعات هم بحمدالله موفق شدیم و کار کردیم و در خدمت همه مردم هستیم. یک مرکز مستقل است که به هیچ وجه به دولت وابسته نبوده و نیست، با وجوهات شرعیه اداره می شود، مردم و خیّرین اینها را اداره می‌کنند یک مرکزی در قم داریم، یک مرکز در کابل افغانستان وهمچنین در مشهد، در مزارشریف، در سوریه داریم و این مرکز در بخش آموزشی تا حالا مجتهدان خوبی به جامعه تحویل داده.

در بخش تفسیر امید ما این است که مفسران خوبی را تحویل بدهیم،‌ در بخش کلام امید ما این است که افرادی که به کلام اسلامی و کلام جدید مطلع باشند تحویل بدهیم. کتابی که عرض کردم کتاب واکاوی فقهی در پوشش مشکی است که راجع به این سؤالات فراوان است.

والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته

پایان پیام

true
true

این مطلب بدون برچسب می باشد.

true

true

false
true
اعتبارات عمرانی آموزش و پرورش 3 برابر خواهد شدانقلاب و مقاومت کمر دشمنان را در منطقه شکسته استدیدار با 800 خانواده معظم شهید در قم37 پایگاه کمیته امداد آماده دریافت کمک‌های مردم هستندسرمایه‌گذار قدرتمندی برای راه‌اندازی منوریل قم اعلام آمادگی کردجاعلان مهر و آرم رياست جمهوري در قم دستگیر شدندهمایش پیاده‌روی خانوادگی در قم برگزار می‌شودامروز جهان تشنه عدالت امیرالمؤمنین علیه الاسلام استپیشنهادهای معاون سابق وزیر نیرو برای بهبود اقتصاد ایرانردپای انسان در طبیعتلزوم تغییر و جوان گرایی در بین مدیران ، سیاستگذاران و تصمیم گیران قمعکاسی تبدیل یک تصویر به خاطره استحلوا حلوا کردن طرح رتبه بندی فرهنگیان ! ‏آمار 20 هزار نفری معتادان شایسته قم نیستالزامات پنج گانه حمایت از کالای ایرانیدرد مردم سوختن در آتش قطار است نه حصر!#نه_به_آجیلپنج خاطره شنیدنی رهبر انقلاب از امام خمینی (ره)تیزر فیلم جدید ده‌نمکی/ اکران زندانی‌ها در ایام نوروزواکنش مجری تلویزیون به اظهارات محمدرضا گلزارهزینه 150 هزار میلیارد تومانی تصادفات برای کشورآیت‌الله رئیسی: برخورد با فساد خط قرمز نداردنشان عالی ذوالفقار روی سینه سردار سلیمانیزندگی؛ از نو !جناب آقای سرمست؛قم مخزن نيروی انسانی است9دی در تاریخ ماندگار استانرژی هسته‌ای هنوز حق مسلم ما استتربیت 200 طلبه به عنوان مشاور در بنیاد فقه و معارف اهل‌بیت(ع)تضمین قطعی اروپایی ها شرط مجمع برای تصویب FATF استفاجعه مسجد نیوزیلند را به همه مسلمانان جهان تسلیت می‌گوئیماجرای طرح آرامش بهاری در 36 بقعه متبرکه قمتحریم ها بر روی اخلاق کاری و پشتکار ما تاثیری نداشته استپرداخت عوارض آزادراه قم – تهران الکترونیکی شدظرفیت پارکینگ قم افزایش یافتآماده باش نیروهای حفاظت از اراضی ملی راه وشهرسازی قم در نوروز98معاینات زائرین حج تمتع 98 در قم آغاز شدفعالیت 10 گروه جهادی از دانشگاه های استان قم در ایام نوروزهیچ صنفی در قم اجازه فروش مواد محترقه نداردعرصه دیپلماسی جای اعتماد نیستسه درس مهم زندگی از پدر امتحفظ امنیت مالی و جانی مردم دغدغه پلیس در چهارشنبه آخر سالآمادگي پليس قم براي خدمت به زائران و مسافران نوروزيتوقیف محموله 310 میلیون ریالی مواد محترقه پرخطر در قماعلام برنامه‌های ستاد اقامه نماز قم در ایام نوروزسرپرست ادارات كل حراست و اتباع خارجي استانداری قم منصوب شدندمبارزه با مواد مخدر به صورت دستوري امكان پذير نيستبراي جذب سرمايه گذاري خارجي از ظرفيت هاي وزارت امور خارجه استفاده شودسیار رفت، حیدری آمدفعالیت 16 پایگاه ثابت و سیار جمعیت هلال احمر در محورهای موصلاتی قمکلید حل مشکلات اقتصادی توسعه تولید ملی استکانال مالی اروپا شبیه یک «شوخی» است؛سال جدید سال فرصت‌هاستتلاش نیروی انتظامی در ایام نوروز قابل تقدیر استدست رد پليس قم به رشوه 2 ميليون ریالیکشف 207 کیلوگرم حشیش در قمشرايط جديد بهره مندي مشمولان غايب وفرزندان ايثارگران از امتيازکسرخدمتبازدید بیش از 11 هزار نفر از آثار تاریخی استان قماستفاده حداکثری از ظرفیت بقاع متبرکه قم تغییرات مدیریتی در مسجد مقدس جمکران کشف محموله 5 میلیارد ریالی پارچه و پتو قاچاق در قمخدمت رسانی جوانان هلال احمر به ۱۲ هزار ۸۰۰ نفر مسافران نوروزی در قمتوديع و معارفه سرپرست اداره كل روابط عمومي استانداري قممدير كل برنامه ريزي، نوسازي و تحول اداري استانداری قم منصوب شدکشف بیش از 80 کیلوگرم تریاک در قمارسال دومین مرحله کمک‌های مردم قم به سیل زدگان شمال کشورمردم از نزدیک شدن به رودخانه های قم خود داری کنندابلاغ سلام مقام معظم رهبری به خانواده شهید " علیرضا همایی فصیح"محدودیت های ترافیکی قم در تعطیلات پایانی نوروز اعلام شدقم در سالروز شهادت امام موسی کاظم(ع) به سوگ نشستکشف بیش از 15 کیلوگرم تریاک در قممردم مراقب کلاهبرداران تلفني باشندمردم از نزدیک شدن به رودخانه های استان قم خودداری کننداقدامات لازم تا رفع مشکلات و آلام مردم سیل زده ادامه یابدکار اصلی مسئولان بازسازی ویرانی‌های سیل استاعزام نیرو‌های قرارگاه جهادی از قم و تهران به مناطق سیل زدهاعزام تیم آتش‌نشانی قم به مناطق سیل‌زده لرستانارسال محموله کمک های امدادی و اعزام تیم تخصصی هلال احمر قم به مناطق سیل زده خوزستانامکانات و تجهیزات امدادی قم برای سیل زدگان لرستان و خوزستان ارسال شدرهبری فرمودند از معبر آبی «کرخه کور» حتما استفاده کنیدحجة‌الاسلام مروی به تولیت آستان قدس رضوی منصوب شدکمک 700 میلیون تومانی مردم قم به سیل زدگان کشوردشمن در پی سوءاستفاده از سیل اخیر ایران استمعاون استاندار قم به مناطق سیل زده اعزام شدکاهش 21 درصدی تصادفات فوتی در قمکمک‌رسانی به سیل‌زدگان بدون همکاری ‌مردم محال استمدیران ناکارآمد قم برکنار می‌شوندذخیره آب سد ۱۵ خرداد قم به ۶۰ میلیون مترمکعب رسید5 محموله و 50 امداد گر از قم به مناطق سیل زده اعزام شدکاهش تصادفات فوتی و جرحی قم در ایام نوروزبازدید رئیس هلال احمر و نماینده مردم قم در مجلس ازمناطق سیل زده استان لرستان‎حضور روزانه ۲۰ هزار نمازگزار نوروزی در نمازهای جماعت مسجد مقدس جمکران آبگیری تالاب غدیر اسب در استان قم پس از 2 دههدستگيري باند سارقان مغازه در قمبررسی بیش از 260 مورد مشاوره فعال در تعطیلات نوروزیویژگی های روان‌شناختی فضای مجازیچهره‌های شاخص هنر انقلابی قم تجلیل می‌شوندهمایش «انقلاب اسلامی، آغازگر عصر جدید» فردا در دانشگاه قم برگزار می‌شودکاری کنید که نظامیان امریکایی هرچه زودتر از عراق خارج شونداجازه نمی دهم مدیران کلی گویی کنند؛مدیر میدانی هستماقامت بیش از 768 هزار مسافر نوروزی در قماولویت فوری مسئولان خدمات رسانی به سیل زدگان استهمکاریهای دانشگاهی مهمترین راه مبارزه با افراط و تکفیر استآماده سازی 4 هزار بسته غذایی 72 ساعته ویژه سیل زدگان2 شهربازی در قم به بهره‌برداری می‌رسدارسال کمکهای بهزیستی استان قم به مناطق سیل‌زده لرستانکشف حدود 200 کیلوگرم تریاک در قممستند سازان سپاه قم به مناطق سیل‌زده لرستان اعزام شدنداختتامیه جشنواره «چهل سال چهل فیلم» در قم برگزار می‌شودسومین جشنواره ملی «فانوس» با موضوع دفاع مقدس فراخوان شداسکان 30 هزار مسافر نوروزی در بقاع متبرکه قمبازگشایی محور معمولان-پلدختر با همکاری استانهای اصفهان ، قم ، لرستان ، بوشهرگربه‌رقصانی آمریکا علیه سپاه به جایی نخواهد رسیدهمایش «پیشینه و ابعاد نظری کتابت قرآن کریم»در قم برگزارمی شودثبات اقتصادی یکی از پشتوانه های نظام اسلامی استکشف حدود 95 کیلوگرم حشیش در قمدستگيري سارقان حرفه اي غیر بومی منزل در قمفراخون خدمت جهادی و اعزام 150 نیروی داوطلب به مناطق سیل زده لرستانآیت الله فاضل لنکرانی از راه اندازی مرکز تخصصی فرزندآوری سالم حمایت کرداعزام تیم اورژانس اجتماعی 123 قم به لرستانهفتمین محموله کمک های مردم قم به مناطق آسیب دیده از سیل اعزام شدافتتاح خط تولید مرکز ملی فناوری خلاء ایران در سایت هسته ای فردوسیل ۱۱۶ میلیارد ریال به قم خسارت زدمسابقات قرآن طلاب حوزه های علوم دینی جهان درقم برگزار می شودهمه مسلمانان انقلابی عنوان پاسدار را دارندانتصاب جدید در اداره کل حفاظت محیط زیست استان قمريزش کوه در محور جاده" قديم قم – تهران "انتخاب آیت الله «شیخ عیسی قاسم» به عنوان مهدی یاور سال ۹۸ مسجد مقدس جمکرانمدیر دفتر نماینده ولی فقیه و رهبر شیعیان پاکستان با سیل زدگان ایران ابراز همدردی کرد1500 نفر از پرسنل سپاه قم برای حضور در مناطق سیل زده لرستان اعلام آمادگی کردندبرگزاری همایش بین المللی فرصت های سرمایه گذاری و رونق تولید در قماستفاده از ظرفيت كاركنان شاهد و ايثارگر در مدیریت دستگاههای اجراييامیر پور دستان:حقیقت این است که آمریکا دیگر توان هیچ‌گونه جنگ نظامی نداردنخستین گردهمایی روحانیون دانشگاه آزاد اسلامی در قم برگزار شدشورای اطلاع رسانی استان قم تشکیل می شودمشوق های سرمایه گذاری سال 98 شهرک های صنعتی قم اعلام شدتحریم ها اوج بُغض و کینه آمریکا از انقلاب اسلامی استقم در حوزه امنیت در بین پنج استان برتر کشور قرار داردتقدیر و تشکر آیت الله مبلغی از سپاه، ارتش ،مردم و مسئولان110 تن از جوانان و امدادگران هلال احمر قم به مناطق سیل زده لرستان اعزام شدندشهردار قم در واکنش به اقدام اخیر آمریکا:من هم یک سپاهی‌اماقدام آمریکا علیه سپاه نشان دهنده اوج حماقت ترامپ استپاسداران نمونه سپاه استان قم تجلیل شدندجزییات مراسم تشییع پیکر مطهر شهید «احمد جلالی نسب» در قم اعلام شدهمایش آثار علمی و فرهنگی انقلاب اسلامی برگزار می شود114 موکب در قم آماده خدمات رسانی به منتظران ظهور استنیروهای مسلح امید سیل زدگان کشور هستندجشنواره ملي نوروزی پلیس در قم برگزار می‌شودمردم قم در کمک به هموطنان سیل زده حماسه آفرینی کردندتداوم طرح جمع آوري معتادان متجاهر در قمارسال کمک 2 میلیارد ریالی اوقاف قم برای سیل‌زدگان خوزستانتشکیل شورای فقهی تعلیم و تربیت وهیئت اندیشه ورز در آینده نزدیکحضور اداره کل حفاظت محیط زیست استان قم در نمایشگاه بین المللی محیط زیستکشف 251 کیلو تریاک در عملیات مشترک پلیس "قم و اصفهان"ارسال سه دستگاه پل فلزی 30 متری به مناطق سیل زده لرستانسرای ملاحسین قم مرمت می‌شودچهره های شاخص هنر انقلابی قم تجلیل شدندمردم قم بیش از 15 میلیارد ریال به سیلزدگان کمک کردندکتاب دائره المعارف شیعه در قم رونمایی می شودقره چای پس از دو دهه رنگ آب به خود دیدبلوار امام علی(ع) پردیسان به‌ زودی به بهره‌ برداری می ‌رسدارتباط ۹۰ درصد روستا‌های پلدختر و چگنی برقرار شددومین محموله کمک بهزیستی استان قم به مناطق سیل زده ارسال شدحاج احمد دباغ؛نابغه قرآنی جهان اسلام مورد تقدیر قرار گرفتغرب جایگاه علمی اش را مدیون دانشمندان مسلمان استتخصیص گوشت‌های قربانی نیمه شعبان به مناطق سیل‌زدهآیت الله فاضل لنکرانی هزینه تاسیس 2 باب مدرسه را در لرستان تقبل کردندآماده سازی ۲۰۰ هکتار پارکینگ با ظرفیت بیش از ۴۰ هزار خودرو درقماعتراف سارقان 200 میلیاردی به 35 فقره سرقت منزل در قمخارج کردن کیست مایع ١٠ لیتری در بیمارستان تامین اجتماعی قمبرگزاری سومین دوره آموزشی توانمند سازی تشکل های مردم نهاد قمپیشکسوتان فوتسال استقلال تهران و قم حامی سیل زده گان شدندپنج هزار شغل در بخش صنعت قم ایجاد شدخرید ۱۴هزار مترمربع از باغات قم برای صیانت از فضای سبز توسط شهرداریمعارفه وتودیع رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان قمتشکیل شورای مشورتی جوانان استان قمافتتاح طرح هاي عمراني و ورزشي دانشگاه قمگلریزان ورزشکاران قمی به نفع سیل زدگان برگزار شدگسترش زیرساختهای ارتباطی برای تولید و انتشار محتوای غنی اسلام۲۰۰هکتار پارکینگ در محدوده مسجد جمکران آماده سازی شددست برادری ارتش و سپاه حرکتی زیبا پس از حرکت زشت آمریکایی‌ها بودخانواده های معظم شهدای ارتش در قم تقدیر شدنددیدار استاندار قم با رئیس مجلس شورای اسلامیروحیه ی ایثارگری ارتش موجب اقتدار و امنیت ملی شداعلام محدویت های ترافیکی نیمه شعبان در قمانهدام باند سارقان مغازه و کشف 20 فقره سرقت در قمفراخوان مشمولان اعزامي فارغ التحصيلان دانشگاه و موسسات آموزش عالي در ارديبهشت 98کمک 7میلیارد 800میلیون ریالی مجموعه اصناف قم به سیل زدگانبخشی از تخصیص باقی مانده سال قبل دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی پرداخت می شودهمایش «نرجسانه» در مسجد مقدس جمکران برگزار شدآیت الله نوری همدانی:دشمنان از جامعه‌ای که در برابر سلطه‌گران بایستند ناراحت می‌شوندحمل و نقل پاک؛ آن گاه شهر پاکمدارس قم شنبه ۳۱ فروردین تعطیل شدسیل اخیر نمادی از همبستگی جبهه مقاومت شدکمک 2میلیاردو 500میلیون ریالی فعالان گردشگری قم به سیل زدگانجشنواره عکاسی قاب فیروزه‌ای در مسجد مقدس جمکران برگزار می شودمراسم پنجمین سالگرد خاکسپاری شهدای گمنام برگزار می‌شودشیخ عیسی قاسم "مهدی یاور" مسجد مقدس جمکران شدثبت معنوی جشن های نیمه شعبان به عنوان "بزرگترین اجتماع مهدی یاوران جهان"افتتاح نخستين آكادمي تخصصي اسكيت در قمقم در شب میلاد امام زمان(عج) غرق در نور و سرور شدقرارگاه حضرت قائم(عج) دائمی می شوددستگیری سارق 4 میلیاردی طلاوکشف 33 کیلو تریاک در قمفرافکنی مدیر روابط عمومی آبفای قم پس از ورود فاضلاب به منازل مردم!ارائه خدمات مطلوب تر به زائرین در نیمه شعبان نیازمند اعتبارات ویژه و حمایت ملی استارائه خدمات امدادی و درمانی به بیش از 5 هزار نفر در طرح ملی "منتظران ظهور"داوطلبان خانه هلال مرکز خدمات حوزه علمیه به مناطق سیلزده خوزستان اعزام شدندکشف 9 کیلو و 400 گرم مواد افیونی شیشه در قمکشف 102 هزار نخ سیگار قاچاق در قمتوقف  121 پروژه به دلیل تخلف از مقررات ملی ساختمان در قمبسترهای مخابراتی باعث اشاعه دین خدا و فرهنگ اصیل و ناب محمدی می شودکشف 466 کیلوگرم موادمخدر در قمتجليل از عوامل ستاد اجرايي خدمات سفر استان قمبرنامه های هفته سلامت در استان قم تشریح شدبرگزارش همایش ورزش صبحگاهی کارکنان بهزیستی استان قمنشست علمی عرضه حدیث بر قرآن برگزار شدبهسازی 22 کیلومتر از محور قم- نیزار در سال جدیدکشف یک هزار و 300 کیلوگرم انواع مواد مخدر در قممردم قم بیش از 2 میلیارد تومان به مناطق سیل زده کمک کردندقمار است و کسانی که شرکت می کنند مالک آن جوایز نیستنددشمنی و توطئه آمریکا در قضیه نفت بی‌پاسخ نخواهد ماندرئیسی در دیدار مراجع تقلید:تحول در دستگاه قضا در دستور کار استبانک ها در زمینه کمک رسانی به اقشارآسیب پذیر جامعه اهتمام لازم را داشته باشندگرفتاری‌هایی که طلاب در این زمان از جهت معیشتی دارند این به مراتب از گذشته بیشتر استپایان شب سیاه دیکتاتوری و خونریزی آل سعود نزدیک استآیت الله حسینی بوشهری:تبدیل کارخانه ها به برج فاجعه استاساس وهابیت بر کشتن انسان های بیگناه استآیت‌الله یزدی رئیس جامعه مدرسین حوزه علمیه قم ماندمطالبات مراکزدرمانی قم از بیمه سلامت پرداخت شدآیت الله صافی اعدام مسلمانان در عربستان را محکوم کردکشف 1337 کیلو مواد مخدر در عملیات مشترک پلیس قم و تهرانافزایش طلاق در جامعه ریشه‌یابی شودآغاز فعالیت دفتر ارتباط استانداری با دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی و پژوهشی قمکلاهبرداری ایمیلی از شرکت های تجاری و صرافی هانصب تجهیزات کاهنده مصرف آب در مدارس، مساجد و ادارات قمهیچ هورمونی در تولید مرغ استفاده نمی شودتمامی عمل های جراحی یک درمانگاه چشم پزشکی خصوصی در قم تعطیل شدجادوگر آسيا هم از قم رفتبا قاچاق و عوامل نا امن‌کننده فضای مجازی برخورد جدی کنیدممنوعیت استقرار واحدهای هیدروکربن در استان قمهشدارهای پلیس قم برای پیشگیری از سرقت، جعل و كلاهبرداري تشدید نظارت و بازرسی از واحدهای صنفی در ماه مبارک رمضانگفتگو با نویسنده کتاب فصل فیروزهافزایش 13 درصدی نزاع و درگیری در سال 97 در قماجرای  طرح یک کاسب، یک کالای اساسی توسط اتاق اصناف قمپذیرش 2500000 هزار نفردر مراکز درمانی تامین اجتماعی قمقم در پرداخت مطالبات فرهنگیان از استانهای موفق کشور استمشاوره و حل و فصل اختلافات مردم در کلانتری ها امری ارشمنداستمشکلات واحدهای تولیدی را بصورت میدانی پیگیری می کنیمگردهمایی رابطين سازمان هاي دولتي و ناجا و برگزار شدکشف 38 کیلوگرم تریاک در قمارسال کمک‌های فنی و تجهیزاتی به مناطق سیل‌زده کشورموسسه آموزش عالی طلوع مهر قم یک مرکز آموزشی در مناطق سیل زده پلدختر می سازدکتابخانه و مرکز اسناد مجلس متاسفانه به درستی عرضه نشده استکمیته های هفتصد گانه همکاریها ؛ قرار گاه های فرهنگی تربیتی کشورعزت نفس معلمان در مسئله معیشت باید محفوظ بماندطلاق در قم افزایش یافته استمردم بزرگترين پشتوانه انقلاب اسلامي هستندمعرفي مديركل جديد دفتر امور اجتماعي و فرهنگی استانداري قمتلاش گران عرصه كار و توليد قم تجلیل شدندتجلیل از مقام علمی حضرت آیت الله العظمی جوادی آملیمزار شهید مطهری در قم گلباران شدآیت الله فاضل لنکرانی: احکام دینی با زبان هنر به مردم منتقل شودوزیر اطلاعات: مبلغان پاسخگوی شبهات و نیازهای جامعه باشندبخش قابل توجه تخلفات کلان اقتصادی با زد و بند برخی دستگاه ها صورت می گیرداجرای طرح ضیافت الهی در بقاع متبرکه قم در ماه رمضاندولت و آموزش و پرورش بدانند ملت هرگز اجازه اجرای سند 2030 را نخواهند دادپیکر مطهر ۲ شهید مدافع حرم در قم تشییع می‌شوداجرای طرح افق با محوریت بقاع متبرکه در قمبرنامه های مسجد مقدس جمکران در ایام ماه مبارک رمضانانهدام باند سارقان مغازه و احشام در قمدستگیری متهم به اخلال در نظم در فضای مجازیواحد هاي صنفي در صورت تظاهر به روزه خواري پلمپ می شوندکشف 155 کیلوگرم تریاک در قم9 اثر تاریخی قم ثبت ملی شدطرح دادرس، محور توسعه و ترویج فرهنگ خودامدادیپیکر ۲ شهید مدافع حرم در قم تشییع شدتجمع مردم قم در محکومیت جنایات رژیم آل سعود برگزار شداولین گواهی حلال صنایع غیر گوشتی صادر شدآموزش و پژوهش دو رکن مهم در توسعه و تعالی استبازآفرینی محلات قم 10 تا 12 سال زمان می بردرئيس هیأت فوتبال قم استعفا كرد؛سفر شبانه تاج به قمویژه برنامه های حرم مطهر در ماه مبارک رمضان تشریح شدمردم نباید هر روز با یک نرخ جدید مواجه شوندپزشکان قم ملزم به نصب کارت خوان در مطب شدنداخطار آیت‌الله مکارم به دولت: دست از گرانی برداریدحجم افزایش ارتکاب جرایم در فضای مجازی خیلی تکان دهنده استکشف حدود 26 کیلوگرم تریاک در قمقصور پزشکی در قم کاهش یافتپرداخت ٣٦ میلیارد تومان هزینه دارو به بیماران خاص و صعب العلاج در قمدرک شرایط موجود مهمترین اولویت مبلغان دینی استمجمع هیئت فوتبال قم پشت درهای بسته؛ چرا خبرنگاران را به جلسه راه ندادند؟هلال احمر قم رتبه نخست آموزش را در کشور به دست آوردقرآن دستور داده با آنها که بر سر ملتها عربده می‌کشند، مقابله کنید‌نگاهی به حضور 4 ماهه سرمست در استانداری‌ قمشورای پیشگیری از آسیب های اجتماعی در برقراری امنیت جامعه نقش موثری داردپرتال جدید دفتر تبلیغات اسلامی رونمایی شدکشف بیش از 100 کیلو تریاک در قمخدمات جمعیت هلال احمر قم تشریح شدمرمت خانه تاریخی ملاصدرا در حال انجام استنمایشگاه تخصصی مبلمان استان قم برگزار می‌شودقم یکی از استان های برتر کشور در زمینه امنیت سرمایه گذاری استپاسخگویی تلفنی استاندار قم به درخواست های مردمی از طریق سامانه سامدایران با کمال عزت و افتخار در برابر دشمن خواهد ایستادنمازگزاران قمی از اقدام متقابل ایران در برابر نقض برجام حمایت کردنداحداث 360 هکتار فضای سبز در طرفین بلوار آیت‌الله بروجردی قماکران ۱۲۰۰ مترمربع تبلیغات شهری با شعار «همه میهمان خدائیم»از اجرای طرح "رقابت در خدمت" تا حضور پرشور هلال احمری ها در نماز جمعه قمدستگیری سارق کیف قاپ در قمفراخوان اعزام مشمولان در اردیبهشت ماه 1398۲۴۰ هزار نفر مهمان سفره افطار در حرم امامزاده سید علی(ع) می‌شونددستگیری سارقین کيف قاپ و مدارس در قمدر احیای موقوفات نباید از جوسازی‌ها هراس داشتدر بحث نمای ساختمانی دچار ابتذال فرهنگی شده ایمکسب 3 رتبه عالی استان قم در اجرای برنامه های کانون دانش آموزیثبت نام اعتکاف رمضانیه در مسجد مقدس جمکران آغاز شدتقدیر گران قیمت حوزه از سید محمد بطحائی !جرم در جامعه ما زیاد نیست، تجاهر به جرم زیاد استكشف 5 تن گوشت مرغ فاسد از یک دامداری در قم!پایگاه سلامت اجتماعی بهزیستی شهر جعفریه افتتاح شدآغاز توزیع غذای گرم و سبدهای غذائی بین مددجویان بهزیستی قمدرخشش کم توانان ذهنی استان قم در چهاردهمین جشنواره ورزشی کم توانان ذهنی کشوربرگزاری نهمین دوره جشنواره کتابخوانی رضوی با معرفی ۱۲ عنوان کتاب در قماجتماع بزرگ یاوران حضرت خدیجه(س) در مسجد مقدس جمکران برگزار می شودسه تن در استخر خانگی بخش کهک قم جان باختنددو انتصاب جدید در استانداری قماحداث ۵مدرسه وکمک 120 میلیونی دفتر آیت الله فاضل لنکرانی برای سیلزدگاندستگيري 7 نفر اراذل و اوباش شرور در قمکشف حدود 7 کیلوگرم تریاک در قمرئيس و اعضاي ستاد انتخابات استان قم منصوب شدندطرح توسعه ناحیه صنعتی خورآباد تصویب شدجنگ نمی‌شود مذاکره با آمریکا سمّ است گزینه قطعی ملت مقاومت استکمک 25 میلیارد ریالی مردم قم به سیلزدگانکشف بیش از 50 کیلوگرم تریاک در قماولين طرح جامع حمل و نقل بار درون شهري كشور براي شهر قم به تصويب رسيدجشن اختتاميه واحدهاي مسكن مهر تا پايان شهريور 98 برگزار می شود۲۸ اردیبهشت‌ بازدید از موزه‌های قم رایگان استتوقیف خودروی سواری سمند با پلاک جعلی در قمبرخورد قانونی پلیس قم با روزه خواري در انظار عمومیقدرداني استاندار قم از كاركنان روابط عمومي استانداري قمتوزیع سبد غذایی و بهداشتی در روستاهای سیل زده شادگان خوزستاناعلام فراخوان آثار پژوهشی با موضوع حوزه، جهاد اقتصادی و فضای مجازیدشمن با جنگ روانی رابطه مردم با نظام را هدف گرفته استدستگیری سارق آیینه بغل خودروهای مدل بالا در قمکشف بیش از 63 کیلوگرم تریاک و ماده مخدر گل در قمبرگزاری انتخابات در چارچوب قانون و با شاخص هاي سلامت، امنیت، قانونمندی و مشارکت حداکثری در دستور کار دست اندرکاران انتخاباتدانشگاه علوم و معارف قرآن مقام نخست مسابقه شب های نورانی نمایشگاه بین المللی قرآن را کسب کردسارق میل گردهای پروژه پل مرجعیت قم دستگیر شدکشف حدود 43 کیلوگرم تریاک در قمحضور تیم سحر کانون دانشجویی هلال احمر قم در مناطق آسیب دیده از سیل پلدخترموفقیت روابط عمومی ها در گرو دانایی و آگاهی استکیفر خواست پرونده متهمان واقعه کلینیک تابان تا آخر هفته صادر می‌شودثمرات وقف در امدادرسانی به سیل‌زدگان مشهود بودمراکز بهزیستی مناسب ترین محل برای اقدامات خیرخواهانه در ماه رمضان استساخت اسکروپمپ فاضلابی با استفاده از توان متخصصان داخلی در قمتجلیل از اعضای شرکت کننده در خدمات رسانی سیل های اخیر در قمکشفیات مواد مخدر در قم 3 برابر شدکشف محموله 4 میلیارد ریالی کالا و 25 هزار لیتر نفت کوره قاچاق در قممیدان شهید مطهری ساماندهی می شودتجلیل از عملکرد مخابرات قم و کارکنان روابط عمومی این شرکتثبت 2 وقف جدید به ارزش 2 میلیارد تومان در قمپلمپ 35 واحد صنفي با اجرای طرح برخورد با روزه خواري در قمکشف بیش از 27 کیلوگرم مواد مخدر گل و گراس در قمخانه هلال مرکز خدمات حوزه‌های علمیه افتتاح شد‎اطعام 10 هزار نفری و کمک رسانی به سیل‌زدگان لرستانجای خالی شاکله قرآنی بیانیه گام دوم انقلاب در نمایشگاه قرآنبرگزاری جشن هفدهم رمضان در مسجد مقدس جمکراناجرای 300 برنامه به مناسبت گرامیداشت سوم خرداد در قممهلت یک هفته ای به ادارات قم برای پاسخ به استعلامات بانکی تسهيلات رونق توليدوضعیت فاضلاب پردیسان بحرانی استانتصاب مدیر کل نظارت بر امور عمرانی شهرداری قمپیدا شدن جسد جوان غرق شده افغان پس از ۳روز توسط نیروهای آتشنشانی قممرکز پایش تصویری قم افتتاح شدطرح ملی کنترل فشارخون در قم اجرا می‌شودارتقاء مهارت‌های اجتماعی دانشجویاندانشگاه قم در ردیف دانشگاه های بین المللی استانتخابات انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی استان قم برگزارشد110 طرح نیمه تمام صنعتی در قم به بهره برداری می رسدکشف 90 کیلوگرم مواد مخدر و دستگیری باند 11 نفره جرایم سایبری در قمیک وقف با چند شرط جالب در قمکشف حدود 48 کیلوگرم انواع مواد مخدر در قمعدم ارائه خدمات به مشمولان غايب در قمپل طغرود در محور قم – جعفریه افتتاح شد۱۱ زن در یکی از استخر‌های قم مسموم شدندویژه‌برنامه‌های شب‌های قدر حرم حضرت معصومه(س) اعلام شدخاک بر سر کسی که در حوزه دنبال مقام و منصب باشدبرگزاری محفل انس با قرآن مددجویان بهزیستی استان قمتوسعه و پیشرفت استان‌نیازمند مشارکت نخبگان  و دانشگاهیان است قلب ماه رمضان لیلة القدر استدستگيري سارق منزل و اعتراف به 3 فقره سرقت در قماضافه خدمت مشمولان غايب داراي کسرخدمت ايثارگري بخشیده شدخانواده شهدا وایثارگران‌ اسوه های صبر و استقامت هستنداطاعت از فرامین رهبری و ترویج فرهنگ دفاع مقدس راهگشای مشکلات جامعه استسه گزارش از متن و حاشیه های پیدا و پنهان نمایشگاه بین المللی قرآن کریمآیین گرامیداشت «هفته مقاومت و پیروزی» در قم برگزار شدکشورهای عربی حکومت ها را بر پایه عدالت امام علی(ع) بنا کنندکشف محموله میلیاردی پارچه رومبلي قاچاق در قمکشف بیش از 25 کیلوگرم انواع مواد مخدر در قماجرای تمهيدات ترافيكي ويژه شب هاي قدر در هسته مركزي شهرقمحضور استاندار قم در ضیافت افطاری فرزندان بهزیستیضیافت افطار فرزندان بهزیستی به میزبانی آیت الله سبحانیکلاهبردار و بازرس جعلی بیت رهبری در قم دستگیر شدکشف 5 کیلوگرم تریاک در قماتصال منطقه ویژه اقتصادی سلفچگان به خطوط راه آهنارسال 251 اثر از هنرمندان قم به سومین جشنواره ملی فانوسدعوت مجمع جهادگران استان قم برای حضور در راهپیمایی روز قدستولید بیش از 100هزار صفحه بریل منابع جشنواره کتابخوانی رضویتخصيص ۱۷۰ ميلياردريالي اعتبار جهت استمهال اقساط كشاورزان خسارت ديده استاناصول شش‌گانه وحدت امت در سیره امام علی (ع)مامورین فنی کمیسیون مناقصات شهرداری قم منصوب شدندمحاکمه زن و شوهر به اتهام مشارکت در اخلال نظام اقتصادیجامعه مدرسین مردم را به حضور در راهپیمایی روز قدس دعوت کردتولیدسواری «فیات» در منطقه ویژه اقتصادی سلفچگان قمسرلشکر موسوی فرمانده قرارگاه پدافند هوایی خاتم‌الانبیاء(ص) شداعلام محدودیت های ترافیکی روز قدس در قمدستگيري باند حرفه اي کش روزني از مغازه و فروشگاه ها در قمدعوت گسترده از مردم برای شرکت در راهپیمایی روز قدسوحدت مدیریت بحران برای نخستین بار در سیلاب قم محقق شد۲۲۵۰۰ زائر قمی به مراسم سالگرد امام راحل(ره) اعزام می‌شوندبرگزاری انتخابات در قم به صورت تمام مکانیزه۶۰ هزار شعبه اخذ رای در روز انتخابات فعال می شودمسیرهای دهگانه راهپیمایی روز قدس در قم اعلام شدباید آمار ورودی چرونده کاهش یابد۱۶خردادماه آخرین مهلت استعفای داوطلبان انتخابات مجلس شوراي اسلامينمایشگاه آیینه انقلاب آماده پذیرایی از زائران مراسم سالگرد امام راحل استآیت الله مکارم شیرازی خواستار اصلاح برخی اشتباهات رسم الخط عثمان طه شددستگیری سارق کیف قاپ در قممجموعه ورزشي پيامبر اعظم (ص)افتتاح می شودواکنش جامعه مدرسین ائمه جمعه و آیت‌الله سبحانی به شهادت امام جمعه کازرونراهپیمایی روز قدس دفاع از اسلام و نشانه قدرت مسلمانان استمجموعه ورزشی پیامبر اعظم (ص) افتتاح شدراهپیمایی دشمن‌شکن مردم قم در روز جهانی قدس آغاز شد‌میزان و مبلغ زکات فطره از سوی آیت الله مکارم شیرازی و نوری همدانی اعلام شدبرگزاری دوره‌های کمک‌های اولیه و نجات ویژه طلابنه بزرگ مردم قم ‌به معامله قرنپیام اصلی روز قدس نفی «معامله قرن» استتصاویر راهپیمایی حماسی مردم قم در روز قدسفیلم راهپیمایی حماسی مردم قم در روز قدسقدرداني استاندار ،شهردار و شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی قم از حضور آگاهانه مردم در راهپیمایی روز قدسکشف یک میلیارد و 300 میلیون ریال کالای قاچاق در قمدستگیری باند جعل اسناد و پلاک خودرو در قمکشف حدود 5 کیلوگرم هرویین در قمواگذاری رایگان 950 فقره انشعاب به مددجویان کمیته امداد و بهزیستیمسئول دفتر رهبری در قم:ساز و کار سرمایه‌گذاری در حوزه وقف به درستی تعیین شودضرورت عملیاتی شدن طرح های بهسازی و نوسازی اطراف حرم مطهرفاز ۱ مونوریل قم با ۳۷۰ میلیارد تومان تکمیل و افتتاح می شودامام خمینی به اسلام قدرت و به شیعه یک هویّت جدید دادآمادگی پایگاه های بهزیستی قم برای دریافت فطریه در روز عید فطرشرکت بازاريابي شبکه اي"تلفيق و هنر" پوششی برای فعالیت" هرمی"کشف بیش از 13 میلیارد ریال لوازم التحریر قاچاق در قمدستگیری عاملان اصلي شرارت، عربده كشي و تخريب خودروها در قمفعالیت پویش بزرگ بسیج دانش آموزی قم در مراسم سالگرد ارتحال امام (ره)شرط بقای انقلاب زنده بودن یاد امام و افکار آن رهبر خداباور استمحدوديت هاي ترافيکي ايام ارتحال امام (ره) و عيدسعيدفطر در استان قمکشف حدود 30 هزار لیتر نفت کوره قاچاق در قمآموزه های مشترک ادیان در زمینه محیط زیست، میراث مهمی برای بشریت استاقامه نماز عید فطر در بقاع شاخص استان قماقامه نماز عید فطر در مسجد مقدس جمکران به امامت آیت الله مقتدائی۲ «خانه جوان» در قم به بهره‌برداری می‌رسدهر جا مقاومت کردیم، به پیش رفتیم هر جا تسلیم شدیم، ضربه خوردیمفردا روز اول شوال و عید سعید فطر استنماز عید فطر در قم برگزار شدنماز عید سعید فطر در مسجد مقدس جمکران و امام حسن (ع) اقامه شدحکام بحرین و سعودی با خیانت به فلسطین در باتلاق گام نهاده‌اندجوانان روزی را خواهند دید که کشور فلسطین به ملت آن بازگرددواژگونی خودروی پژو 405 در قم دو کشته بر جای گذاشتدستگيري سارقان احشام و کشف اموال مسروقه در قمکشف حدود 55 کیلوگرم تریاک در قمفراخوان اعزام مشمولان در خرداد ماه 1398جامعه المصطفی العالمیه در ترویج دیپلماسی عمومی و پرورش سفیران فرهنگی نقش آفرینی کندآغازمرمت تيمچه بزرگ قمنصب پنل‌های خورشیدی در اداره کل بهزیستی استان قمرشته های فقه قانون و مطالعات حقوقی پارلمان تاسیس خواهد شدرفع موانع پروژه باغ موزه انقلاب اسلامی و دفاع مقدس قمآتش سوزی در حرم حضرت معصومه(س) مهار شد321 هکتار از مراتع قم طعمه حریق شدباند سوءاستفاده از دفترچه‌های درمانی در قم منهدم شدداعش، طالبان و القاعده نسخه بدلی جهاد اسلامی استاجرای طرح بسیج ملی کنترل فشار خون در اداره کل بهزیستی استان قمرعايت اصل بي طرفي و اشرافيت بر قانون در برگزاري انتخاباتدستگاه قضایی با متخلفان زیست محیطی در قم قاطعانه برخورد کنداعزام کاروان سلامت استان قم به الشترصفحه اینستاگرام معاونت آموزش و پژوهش هلال احمر قم‎ راه اندازی شدکشف 246 کیلو تریاک در استان قمکشف بیش از 6 میلیارد ریال خشکبار قاچاق در قمتوصیه هاي پلیس مهاجرت و گذرنامه قم براي اتباع ايرانیدرخواست داوطلبانه مشمول 41 ساله برای اعزام به خدمت مقدس سربازیاعمال تعرفه‌های جدید آب‌بها در قم170 دستگاه اتوبوس درون شهری قم نوسازی می‌شودیادواره شهیدان «هادی» در شهر قم برگزار می‌شودبرگزاری نمایشگاه رسانه‌‎های دیجیتال در قمآیت الله محقق کابلی درگذشتآغاز نسخه‌نویسی الکترونیکی پزشکان در استان قمبرخورد اتوبوس با تریلی در آزاد راه قم - کاشان ۲ کشته برجای گذاشتقم در جمع‌آوری کمک‌های مردمی برای سیل‌زدگان رتبه سوم کشور را داردکشف بیش از 34 کیلوگرم تریاک با همکاری مشترک پلیس "قم و تهران"توصیه هاي پلیس مهاجرت و گذرنامه قم براي اتباع خارجیبرنامه‌ جامع جهاد و کشاورزی استان قم تدوین می شودتغییر ساعت کاری ادارات در قمآیت‌الله مصباح: شهردار قم از شهرداران موفق کشور استترامپ را شایسته مبادله پیام نمی‌دانم۵۰۰ واحد مسکونی برای سیل زدگان لرستان ساخته می‌شود‎منوریل قم تا میدان مطهری اجرا می‌شود۳۳ پروژه بخش کشاورزی در قم افتتاح شدارتقاء کیفی خدمات مراکز تحت نظارت ، اولویت بهزیستی قمکشف 213 کیلو گرم تریاک در استان قمقم دهکده شد!جسد جوان غرق شده در قاهان پیدا شدانهدام باند سارقان حرفه ای منازل فصلی و روستایی در قمدستگیری کلاهبردار میلیاردی در قمآب شرب تخصیصی به قم کمتر از مصرف شهر استملی کردن فضای مجازی از ملی کردن صنعت نفت مهمتر استبخشدار جدید جعفرآباد قم منصوب شدبرخورد قاطع با هنجارشکنان در قمکسب رتبه اول اورژانس بیمارستان امام رضا (ع) قمارتقاء کیفی خدمات مراکز تحت نظارت بهزیستی قم در سال 98انهدام باند خانوادگی تهيه و توزيع مواد مخدر هرويين و شیشه در قمدستگیری باند سارقان داخل خودرو و کشف اموال مسروقه در قمشهروندان فریب سایت جعلی ثبت نام یارانه نقدی را نخورندمردم قم ۱۴ میلیارد و ۸۰۰ میلیون تومان به کمیته امداد کمک کردندسیل همدلی اقشار بسیجی قم در همدلی با مردم مناطق سیل زده450 هکتار از مراتع بخش خلجستان قم طعمه ی حریق شدوقف ۳ میلیاردی جدید در قمکمک 5 میلیارد ریالی مردم نوع دوست قم به مددجویان بهزیستیقم در مبارزه با‌مواد مخدر موفق به کسب رتبه ی برتر کشور شدامضای تفاهم نامه دانشگاه مذاهب اسلامی با مراکز علمی و دانشگاهی هندطرح های غنی سازی اوقات فراغت هلال احمر توسط استاندار قم افتتاح شدراه اندازی دوربین‌های ثبت تخلف در بلوار آیت الله بروجردیدستگيري باند سرقت به عنف در قمآیت الله اعرافی:دانشگاه های قم دانشجویان خارجی جذب کنندحضور رصد خانه سیار تارا در قمسوءنظرهای شورای عالی معماری و شهرسازی کشور مانع سرمایه‌گذاری در بلوار پیامبر اعظم(ص) قم80 روحانی همیار منابع طبیعی می‌شونددومین گردهمایی کسب‌وکارهای خانگی و محلی در قم برگزار می شودتوسعه ۹۶ هکتاری شهرک صنعتی شکوهیه قم80درصد محتوای معرفت دینی در قم تولید می شودافتتاح دوازدهمین نمایشگاه رسانه های دیجیتال در قمرشد 11 درصدی مصرف آب در قمعضو خبرگان رهبری ارتحال رئیس جامعه خیرین مدرسه ساز کشور را تسلیت گفتخدمات رسانی کاروان سلامت هلال احمر قم در" الشتر" آغاز شدتخفیف ۳۰ درصدی عوارض خدمات شهرداری قم تا پایان شهریور تمدید شدبرگزاری مانور اطفاء حریق و امداد و نجات در منطقه 8 قمتصادف، دومین عامل عمده مراجعات به پزشکی قانونی استخدمات درمانی، آموزشی و فرهنگی کاروان سلامت هلال احمر قم به مردم بسطامپیکر طلبه شهید مدافع حرم"مؤمنی" در قم آرام گرفتدست‌های پشت پرده به دنبال تغییر چهره معنوی شهر قم استهدف گیری پهپاد جاسوسی آمریکا قدرت فناوری ایران را به رخ کشیدآیت الله نوری همدانی:امر به معروف و نهی از منکر وظیفه ای همگانی استبهره برداری از 2 طرح الکترونیکی سازی در دانشگاه صنعتی قمخطر کم‌آبی جدی گرفته نشده استتورم معیشت کارکنان را در تنگنای جدی قرار داده استاختلافات خانوادگی علت عمده تماس‌های اورژانس اجتماعی قم استرونمایی از سه اثر علمی در زمینه روش شناسی فقهیکمک 42 میلیون تومانی انجمن دندانپزشکی ایران شعبه قم به سیل زدگانکشف 206 کیلوگرم تریاک در قمتاکید آیات عظام صافی گلپایگانی و سبحانی بر اجرای امر به معروف و نهی از منکرنامه رییس نظام مهندسی قم به ریاست مجلسبهره مندی 2800 نفر از خدمات کاروان سلامت هلال احمر قمایستگاه گارمانوری راه آهن قم دهکده لجستیک استان شدآثار برتر هنرمندان تصویرسازی و گرافیک کارگاه هنر فاطمی در قم اکران می گردداپراتورهای 118 قم روزانه به 60 هزار تماس پاسخ می دهندتشییع 7 شهید گمنام دفاع مقدس در قمتکریم و معارفه مسئول بسیج دانشجویی دانشگاه مذاهب اسلامی143 هزار پرونده مرگ مشکوک در پزشک قانونی قم2125 زندانی در قم مشمول عفو شدندقم جایی برای نفوذ ناهنجاری‌های اخلاقی نیستکسب 3 نشان طلا , یک نقره و 2 برنز توسط جودوکاران قم200 میلیون ریال وجه نقد و 2 عدد گوشی جا مانده در قطار به صاحبانش بازگشتکشف 31 کيلوگرم ترياک در قمدستگیری عاملان حفاری غیر مجاز در قماقدام قانونی علیه مشترکین پرمصرف در قمآیت الله شیخ عیسی قاسم:مقاومت، تنها راه مقابله با معامله قرن استفعالیت 30 مرکز درمان سرپائی و کمپ ترک اعتیاد در استان قمحضور فرمانده انتظامی استان قم در جلسه شورای اسلامی شهر قمبرخورد کامیون با تابلو راهنمایی و رانندگی در قم یک کشته برجای گذاشتمراسم وداع با پیکر شهید «عُشریه» شهید مدافع حرم‎سارقان کابل شبکه در قم شناسایی شدندکسب رتبه نخست پایگاه بسیج مخابرات منطقه قمسرپرست سازمان همياري شهرداريهاي استان منصوب شدسد کوچری ۲۰۹ میلیون متر مکعب ذخیره آب داردمعرفی و نقد کتاب «از دشت لیلی تا جزیره مجنون» در قم برگزار می شودبقاع متبرکه قم سیاه‌پوش رئیس مکتب جعفرینباید زحمات نیروی انتظامی را با عملکرد یک مأمور زیر سوال برداتکای حوزه‌ها به بودجه‌های دولتی امری مناسب نیستجشن نیمه شعبان ثبت ملی شدنخستین جشنواره تفریحی‌ ورزشی شادیانه بانوان برگزار شدامروز معادله نه مذاکره و نه جنگ با اقتدار عملی شده استمردم قم با شهدای گمنام دفاع مقدس وداع کردندصادرات کشور بسیار مطلوب استامام صادق (ع) پرچم دار مبارزه علمی با جریان کفرجذب ۱۲ هزار میلیارد ریال سرمایه‌گذاری برای شهر قمپیکرهای مطهر دو شهید گمنام در پایگاه پدافند هوایی قم خاکسپاری شدعلت تنزل «امر دینی» حجاب به یک «امر اخلاقی» و فردیاستخدام نیروی انسانی در آتش نشانی قمبرگزاری مانور مدیریت بحران در میدان ۷۲ تن شهر قمجشنواره اقوام و عشایر ایرانی در قم برگزار می‌شودرییس دانشگاه قم: معامله قرن به فرصتی برای مبارزان بحرین بدل می‌شودافزایش 300 درصدی جرایم سایبری در قمخانه های بازی کودکان غیر قانونی استدستگیری حفاران غیرمجاز آثار تاریخی در قمقهرمانی تیم جودو استان قم در مسابقات چند جانبه‌ ی دهه ی کرامت و جام صلح و دوستیکتاب «از دشت لیلی تا جزیره مجنون» در قم نقد شدمرگ مشکوک دانشجوی دختر دانشگاه قمبرگزاری ۳۰ محفل در ۳۰ مسجد قم همزمان با در دهه کرامتمرحله استانی مسابقات قرآن قم آغاز شدآغاز ثبت نام مرحله اول آزمون ورود به حرفه مهندسان 1398اعلام برنامه‌های دهه کرامت در قممعاون سیاسی استاندار قم به سمت فرماندار مشهد منصوب شددانشگاه صنعتی قم دانشجوی خارجی می پذیردبرآیند تغییرات مدیریتی در استان مثبت بوده استاجرای 70 عنوان برنامه به مناسبت دهه کرامت در قمپرداخت یک هزار و ۱۰۷ میلیارد تومان تسهیلات رونق تولید در قمبهره برداری از بوستان بانوان منطقه 8 قم در دهه کرامتدستگيري سارقان 2 میلیارد ریالی در قمکشف بیش از 70 میلیارد ریال انواع کالای قاچاق در قممالکان وسایل نقلیه شماره تلفن همراه خود را درسامانه پلیس ثبت کنندامروز امر به معروف و نهی از منکر واقعاً یک شرایط دیگری داردبرترین مدیر بسیجی استان قم تجلیل شدوجود اطلاعات وسیع منطقه ای، مدیریت بحران را تسهیل می کندنمی‌گویم رئیس‌جمهور به خارجی‌ها کد داد، ولی آنها که باید ، موضوع را گرفتندآیین خطبه خوانی به مناسبت میلاد حضرت معصومه(س) در قمانتشار اوراق مشارکت برای مترو و منوریل قمدر زمینه غنی سازی و مسأله اراک به قبل از برجام باز می گردیمآتش‌سوزی در شهرک صنعتی شکوهیه قم ۱۷ مصدوم بر جای گذاشتکمک ۶۰ میلیارد تومانی کارگران و صاحبان کارخانه‌های کشور به سیل زدگانقرآن بهترین موعظه و عامل شفای آدمی استآغاز پرداخت تسهیلات مشارکتی ساخت و ودیعه مسکناهدای 10 کمک جهیزیه به نوعروسان کم برخوردار در ایام دهه کرامتکشف 100 کیلو تریاک در عملیات مشترک پلیس "قم و فارس"کشف بیش از 540 هزار نخ سیگار قاچاق در قمدستگیری مامور قلابی در قمنصب 12 دوربین ثبت تخلفات رانندگی در اصلی ترین بلوار حادثه خیز شهر قمنخستین جشنواره رسانه‌ها و مطبوعات قم برگزار می‌شودپسر ۶ ساله قمی قربانی گرمازدگی شدسرپرست معاونت سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار قم منصوب شدروابط عمومی ها در تامین سرمایه اجتماعی سازمان ها نقش مهمی دارنددستگیری 3 سارق و 16 معتاد متجاهر در قممامور وظيفه شناس قم چک مفقودی را برگرداندگامی جدید برای بهبود تاب آوری در روابط عمومی های دستگاههای اجرایی قمتوقیف دستگاه های استخراج ارز دیجیتال به ارزش 5 میلیارد ریال در قمفراخوان اعزام مشمولان در تیرماه 1398در قمدستگیری سارق حرفه ای کیف قاپ در قمشهردار شهر جعفریه قم منصوب شدراهپیمایی بانوان قمی در حمایت از حجاب و عفاف برگزار شدسیستم ارتباط رادیویی دیجیتال اورژانس قم راه اندازی شدموسسه خیریه فرزانگان قم در هفته بهزیستی راه اندازی می شودکشف 60 کیلوگرم تریاک در قمدومین کمک میلیاردی مسلمانان تانزانیا ویژه آسیب دیدگان سیل به هلال احمر قم اهدا شدفراخوان مقالات مجله "مطالعات امت اسلامی" به زبان انگلیسی منتشر شدنصب ۳۳ دوربین تردد شمار در قمکسب نخستين مدال جهاني در رشته تيراندازي قماجرای رایگان طرح نشاط معنوی در ۱۱ بقعه متبرکه قممراسم تشییع پیکر آیت‌الله شاهرودی در قم برگزار می‌شود‌صادرات 70 هزار تن تخم مرغ و ۴۰ هزار تن گوشت مرغ به خارج از قمآیت الله فاضل لنکرانی 5 باب مدرسه در استان خوزستان می سازداختصاص ۴۶۰ میلیارد تومان برای عملیاتی شدن ۲۲۲ پروژه شهری قمسرپرست بهزیستی استان قم منصوب شدمشمولان در ايام اربعين حسيني(ع) می توانند از کشور خارج شوندتوقیف دستگاه های قاچاق استخراج ارز دیجیتال در قمدلجویی خادمین حرم کریمه اهل بیت  از معلولان بهزیستی استان قمپیکر آیت‌الله حسینی شاهرودی در قم تشییع شدعملیات اجرایی احداث تونل جمهوری در قم آغاز شدافزایش شدید تعرفه‌های نظام مهندسی و نارضایتی مردمپروژه بازسازي بلاك گارمانوري- ساقه افتتاح شدمشهد مقصد 50 درصد مسافران راه آهن کشور استفاز ۲ تولید ماهیان خاویاری در استان قم افتتاح شدکشف بیش از 55 کیلوگرم تریاک در قماجرای طرح قدر با دستگیری 5 سارق و 13 معتاد متجاهر در قممدیر هنر و رسانه مسجد مقدس جمکران منصوب شدنیروی انتظامی در خط مقدم مبارزه با ناهنجاری هاسترشد 100 درصدی ملاقات مردمی مدیر درمان تامین اجتماعی قمتوصیف بعد ربانی و صفات نیک اخلاقی و دینی آیت الله مروجی از زبان فرزندانگلیس بداند دوران دزدی دریایی تمام شده استرشد 4 برابری شرکت های دانش بنیان در قمبرق‌گرفتگی و غرق‌شدگی جان 2 نفر را گرفتواقعاً از وضع اقتصادی و معیشتی مردم احساس شرمندگی می‌کنیم۲۰۰ هزار تَن در قم زیر پوشش برنامه‌های پیشگیری از اعتیاد قرار گرفتندکشف 167 کیلوگرم تریاک و دستگیری 4 سارق احشام در قمحرم مطهر رضوی گلباران شدفاز نخست شهرک خدمات خودرویی قم به بهره‌برداری رسیدراننده متخلف زیست محیطی دستگیر شدسازش‌ناپذیری ملت ایران در مقابل استکبار نتیجه محبت قلبی به اهل بیت علیهم السلام استدیدار مدیر کل بهزیستی قم با ریاست کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلسجذب خبرنگار افتخاری پلیس در قمدستگيري 5 نفر از دلالان غيرمجاز ارز در قمنمایشگاه عفاف و حجاب در قم برپا شدقمی‌ها حامی آب می‌شوندتشییع پیکر۲ شهید تیپ زینبیون در قمحجاب یک امر اجتماعی استپدر و پسر، قربانی باک خالی خودرو شدندشفافیت و نظارت اولویت اول بهزیستی است1600 هکتار از کانون‌های تولید ریزگرد قم بوته‌کاری و نهال‌کاری شد8 دستگاه شتاب ‌نگار جدید در استان قم نصب می شوداجرای طرح اوقات فراغت در ۲۰۰ پایگاه بسیج استان قمدانشگاه صنعتی قم ، مروج صنعت سبزموسسه خیریه فرزانگان قم راه اندازی شد250 نفر از خدمات کاروان سلامت هلال احمر در روستای خورآبادبهره مند شدندسرفصل های مهم سلوک اجتماعی امام رضا (ع)گزارشی متفاوت از یک سرباز وطنپیکر دو شهید مدافع حرم در قم تشییع شدآمار حوادث جاده‌ای قم ۱۶ درصد افزایش یافتكشف 650 کیلو مواد مخدر و انهدام 2 باند قاچاق در قمتماس های غیرضروری با 110موجب کاهش توان پاسخگویی به نیازهای فوری مردم می شودمردم قم در حمایت از «آب» راهپیمایی کردندپیکر حجت الاسلام والمسلمین حائری در قم تشییع شددیپلماسی مقاومت پیشرفت همه جانبه کشور را تضمین می کندمدیرکل پزشکی قانونی قم روزهای دوشنبه، ملاقات مردمی داردكشف 3 تن و 570 کیلوگرم مواد مخدر در قم۱۰۰ هکتار از مراتع قم درآتش سوختتامین اجتماعی در خط مقدم خدمت به اقشار آسیب پذیر است140 میلیارد ریال مطالبات مراکز و موسسات طرف قرارداد قم پرداخت شدکار در سازمان بهزیستی مقدس و خدمت به بندگان خوب خداستدستگاههای اجرایی استان قم مورد ارزیابی مدیریت سبز قرار می گیرندتيمچه بزرگ قم مرمت شدهمایش ملی «بیانیه گام دوم انقلاب و تمدن نوین اسلامی» در قم برگزار می‌شودسرپرست جدید بهزیستی قم معرفی شد30 برنامه متنوع در مصلای قدس قم برگزار می‌شود110 هزار طلبه تحت پوشش بیمه تامین اجتماعی استآیت الله اعرافی عضو هیات امنای دانشگاه قم شددستگیری رمال کلاهبردار در قمسامانه "نما" پلیس آگاهی یا نمایشگاه مجازی اموال مسروقهکشف 130 کیلوگرم تریاک در قممصرف آب در قم رکورد شکستسومین نشست رمز ارزها با موضوع بررسی مسائل فرعی "بیت کوین" برگزار شدگزارش کنفرانس "قانون در برابر چالش های انقلاب تکنولوژیک" در روسیهتودیع و معارفه مدیر کل ارتباطات و فناوری اطلاعات استان قمدرخشش دانشگاه صنعتی قم در کارآفرینی و ایجاد اشتغالاستفاده از بستر دولت الکترونیک و سامانه های شفاف سازی در بهزیستی قماصناف مزاحم قم به شهرک‌های تخصصی منتقل می‌شوندمدیر روابط عمومی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم منصوب شدتجمع بزرگ مردم قم در حمایت و تقدیر از عوامل گاندو3000واحد مسکونی در قم احداث می‌شودطرح تقسیط جرایم رانندگی خودروهای توقیفی در قم اجرا می شودتوقیف بیش از 500 دستگاه استخراج ارز دیجیتال در قمکشف تجهیزات پزشکی احتکار شده در قمکشف 52 کیلوگرم تریاک در قمسارقان مامور نما و اموال متقاضیان کار دستگیر شدندقم در جایگاه نخست مسابقات کاتا جودو قهرمانی کشور ایستادافتخارآفرینان ورزش قم تجلیل شدندتصادفات عصر جمعه 18 مجروح و دو کشته بر جای گذاشتعوامل سریال "گاندو" در نماز جمعه قم تقدیر شدنداگر راست می گویید «گاندو» دروغ است، شکایت کنیداقدام علیه انقلاب با تو دهنی سخت ملت ایران مواجه می شودمدیر بازرسی مخابرات منطقه قم معرفی شدتوقیف 824 دستگاه استخراج ارز دیجیتال در قم2 کشته و 4 مجروح در تصادف خونین محور "قم-سلفچگان"عدم رعایت قوانین راهنمایی و رانندگی از 7 مرداد جریمه بدون اغماض دارددستگیری جاعل اسکناس های 500 هزار ریالی در قمسند مالکیت ۲۶۱ هکتار اراضی ملی قم صادر شد۱۹ تن در قم بر اثر غرق شدگی جان خود را از دست دادندیادواره شهید عارف حسینی و شهدای لشکر زینبیون در قم برگزار می‌شودمردم انتظار دارند سال به سال از مشکلاتشان کاسته شوددستگیری سارق کیف باز کن حرفه ای حرم وسارقان سيم و کابل هاي برق در قمکشف 159 کیلوگرم تریاک با همکاری مشترک پلیس "قم و شرق تهران"راه شهرک سینمایی نور هموار می شودپذیرش بدون کنکور دانشجو در دانشکده علوم قرآنی قمعلمای ایران و ترکیه نقشی اساسی در ایجاد وحدت امت ایفا کنندشورای اسلامی شهر قم با واگذاری شهر فرودگاهی به شهرداری موافقت کردتخصيص تسهيلات اشتغال روستايي با جديت پيگيري شودتصاویر سفر استاندار قم به بخش مرکزیویژه برنامه‌های سالروز شهادت امام جواد(ع) در قم اعلام شدگرامیداشت شهید مهدوی فرمانده منهدم‌کننده‌ ناو آمریکاییخدمات غیرحضوری بهزیستی قم به مددجویانگسترش روابط بین استان قم و پاکستانمراسم گرامیداشت روز خبرنگار توسط سپاه استان قم برگزار می‌شودقلب مقدس امام زمان( عج)و اهل بیت (ع)وشیعیان پاک و مخلص به دردآمدگفتمان حرکت جهادی باید به یک گفتمان عمومی تبدیل شودایران در برابر تهدید وتحریم تسلیم نمی شودقانون شفافیت؛ سوپاپ اطمینان نظامبی حجابی خلاف شرع بوده و باید جلوی آن گرفته شودتوقیف 297 دستگاه استخراج ارز دیجیتال در قمنوجوانان و جوانان قربانی سایت‌های شرط بندی نشونداجرای طرح تشدید برخورد پلیس قم با خودروهای پلاک مخدوش در قمجشن پیوند آسمانی ۱۵۰ زوج پاسدار در قم برگزار می‌شودافزایش تسهیلات خوداشتغالی مددجویان بهزیستی استان قمجذب طلاب در دانشگاه فرهنگیان قانونی و طبق ضوابط استآزادی بی حد و حصر فضای مجازی یعنی قتل عام خانوادهدشمن با راه اندازی جنگ فرهنگی حجاب و عفاف را نشانه گرفته استاجرای طرح مشاوره هفتگی رایگان در 6 بقعه قم۱۳۰ واحد مسکونی در مناطق سیل‌زده لرستان به همت سپاه قم در حال ساخت استتقدیر از برگزیدگان جایزه آیت الله مشکینی جشنواره عمار در نماز جمعه قمآغاز فعالیت نخسین مدرسه تابستانی حقوق پارلمانی در قماردوی تیم ملی کاتا جمهوری اسلامی ایران در قم برگزار می شوددوره آموزشی فنی – تخصصی داوران بین المللی جودو سراسر کشور در قم برگزار می شوددوره آموزشی داوری درجه یک جودو کشور در قم برگزار می شود20میلیارد ریال مطالبات مراکز درمانی طرف قرارداد قم پرداخت شدتسهیلات 9 درصدی برای نوسازی بافت فرسوده قمکلاهبردار حرفه ای اخذ وام بانکی را شناسایی کنیدصورت‌های مالی سال 97 آبفای قم تصویب شدحیرت‌انگیزترین شواهد تاریخ بر شرارت استعمار انگلیسهمکاری با بهزیستی بزرگترین اجرها و پاداش را دارد۱۱۰ دوربین نظارتی جدید تا پایان سال در قم راه‌اندازی می‌شودنمایشگاه «ازدواج آسان، عشق پایدار» در قم گشایش یافتپیام تبریک استاندار قم‌ به شاهرخ میکائیلیجشن ازدواج ۱۵۰ زوج پاسدار در قم برگزار شدرئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس به حواشی دیدارش با سفیر انگلیس پاسخ دادپایگاه اورژانس ۱۱۵ قم به همت بانوی خیر سلامت افتتاح شدفضای مجازی را باید مدیریت کنیمخبرنگاران اصلاح گر امور و روشنی بخش مسیر آینده اندخبرنگاران در سعادت جامعه تأثیرگذارندتعرفه نظام مهندسی ساختمان در قم کاهش یافتقرعه کشی و اهداء جائزه به خوش حسابهای همراه اول در قم