×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

true

ویژه های خبری

آمریکا باید تضمین شفاف و کتبی بدهدماینرهای غیر مجاز از یک کارخانه تولید برق پایدار در قم جمع آوری شد دانشجوی دانشگاه علوم پزشکی قم در مسابقات سوئیس مدال نقره گرفتنخستین سالگرد ارتحال آیت‌الله حکیم در قم برگزار شدهیچ مورد ابتلا به آبله میمونی در قم گزارش نشده استدیدار فرمانده نیروی پدافند هوایی ارتش با خانواده شهید «قاسم حمید»استقبال نمازگزاران قنوات و روستاهای تابعه از تیمهای واکسیناسیون سیار شهر قنواتاهدای نشان فداکاری ارتش به خانواده معظم شهیدان امینی بیاتآرامش مردم اولویت سازمان جهاد کشاورزی قم است️برگزاری نخستین دوره مسابقات فوتسال جام شهدای رسانه در استان قماطلاعیه مهم قطع آب در بخشی از شهر قمتکریم و معارفه مسئول سازمان بسیج جامعه زنان استان قمسفر مدیر کل مشاوره و امور روانشناختی سازمان بهزیستی کشور به قمحضور تیم کشتی فرنگی دانشگاه ازاد اسلامی در مسابقات لیگ باشگاههای کشوربخشودگی جرائم مالیاتی ابلاغ شدکارگاه آموزشی اندیشه ها و وصایای امام خمینی رهتولید 19500 تن کود سولفات پتاسیم مورد نیاز کشور در استان قمتوقیف تانکر حاوی ۲۵ هزار لیتر سوخت قاچاقشرایط حضور مشمولان غیر غایب در پیاده روی اربعین اعلام شدطرح موتوریار در قم اجرا می شود
پاسخ آیت‌الله فاضل لنکرانی به شبهه فقهی دکتر سروش:
true
آیا به دنبال آن هستید که اعلامیه حقوق بشر را جایگزین علم فقه کنید؟
آیت‌الله محمدجواد فاضل لنکرانی در نوشته‌ای به شبهات مطرح شده از سوی دکتر عبدالکریم سروش در زمینه ارتداد، جهاد ابتدایی و قضاوت‌های نادرست در زمینه علم فقه پاسخ داد.

به گزارش پایگاه خبری – تحلیلی فردونیوز؛آیت‌الله محمدجواد فاضل لنکرانی  رئیس مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) و عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم  در نوشته‌ای به شبهات مطرح شده از سوی دکتر عبدالکریم سروش در زمینه ارتداد، جهاد ابتدایی و قضاوت‌های نادرست در زمینه علم فقه پاسخ داده است.

 بخشی از  نوشتار این استاد حوزه علمیه به این شرح است:

  اینکه «علم فقه» را مانند سایر علوم بشری دانسته‌اند، خطایی آشکار است. زیرا در این علم، فقیه حق ندارد منابع فقه، مانند: قرآن را تفسیر به رأی نماید، بلکه تفسیر وی باید بر اساس ضوابط مورد قبول و پذیرفته‌شده باشد. نیز فقیه حق ندارد فتوایی بدون علم صادر نماید؛ همچنین فقیه باید براساس معیارها و ضوابط اجتهاد، از قبیل: مبانی اصولی، قواعد فقهی، عقل و بنای عقلا و نیز اجماع فتوا دهد. با این اوصاف، چگونه می‌توان علم فقه را مانند سایر علوم بشری که تشخیص شخصی افراد در آنها نقشی اساسی دارد، بدانیم؟! البته تا اندازة محدودی نقش انسانی و بشری در علم فقه مورد قبول است و وجود اختلاف در فتوا، خود شاهدی بر این امر است؛ امّا نکتة مهم این است که اظهار نظرها باید در یک چهارچوب روشن و منضبط باشد، و همین امر، موجب افتراق علم فقه از سایر علوم است.
 اهل فن به‌خوبی اطلاع دارند که در علم فقه، بخشی از احکام از قبیل: وجوب نماز، روزه، حج، جهاد و... عنوان «ضروری» دارد و در آن اجتهاد و استنباط به‌هیچ‌وجه راه ندارد، افزود: آیا در این موارد هم خطا و صواب و نقص و نقیض را باید جاری دانست؟ آیا در این احکام و نیز در مواردی که اجماع مسلّم وجود دارد، پیش‌فرض‌های کلامی و زبان‌شناسی و انسان‌شناسی راه دارد؟
وی ادامه داده : سؤال اساسی آن است که در محکمات قرآن کریم، که منبع برای اعتقادات، اخلاق و احکام است، خطا و صواب چگونه راه دارد؟ در سنّت قطعیه پیامبر اکرم (ص) آن مقدار که مورد وفاق همه مسلمین است، خطا و صواب چگونه راه پیدا می‌کند؟ بطور کلی آیا ضروریات، اجماعیات و قطعیات در علم فقه، به جهان‌بینی کهن و عقلانیت کهن متقوّم است؟ همین ضروریات و اجماعیات قطعی است که ثوابت علم فقه را تشکیل می‌دهد و هیچ‌ تغییری در تمامی زمان‌ها در آن راه ندارد. در این‌ها چه عقلانیت دیگری را می‌توان در نظر داشت؟!
آیت الله فاضل لنکرانی گفته: اینکه آقای سروش تحوّل در علم فقه را در گرو تحوّل جهان‌بینی دانسته‌اند، نتیجه‌ای جز هدم علم فقه و انهدام بنیان آن به دنبال ندارد. آیا ایشان به دنبال آن است که اعلامیه حقوق بشر را جایگزین علم فقه نماید و آن‌گاه بر آن، «فقه اسلامی» نام نهد؟

 

موردی را نام ببرید که فقها بدون اطلاع از تاریخ، استنباط نموده‌اند
رئیس مرکز فقهی ائمه اطهار درباره این شبهه که رکود فقه سنتی معلول بی اطلاعی از تاریخ، اخلاق، فلسفه و علم تفسیر است، آورده: سؤال این است که تاریخ در باب عبادات، از قبیل: احکامِ نماز، روزه و حج، و نیز کثیری از ابواب معاملات، و بسیاری از فروع در حدود و دیات چه نقشی دارد؟ ایشان به صورت روشن توضیح دهد تاریخ در مسألة وجوب حجاب و یا مسألة تفاوت ارث زن و مرد که صریح قرآن کریم است چه تأثیری دارد؟ روشن است در بسیاری از احکام نکاح نمی‏توان ردّپایی از تاریخ ملاحظه نمود. آنچه از ایشان مطالبه می‌نمایم این است: موردی را نام ببرد که فقها بدون اطلاع از تاریخ، استنباط نموده‌اند! از لوازم و شرایط اجتهاد آن است که فقیه بتواند مرز میان قضایای حقیقیه و خارجیه را تشخیص دهد و این امر، گرچه بر اطلاع از تاریخ متوقّف است، اما باید دانست بسیاری از قضایای تاریخی از قبیل قضایای خارجیه است؛ در حالی که علم فقه بر قضایای حقیقیه استوار است و این نکته دقیقی است که نباید از آن غفلت نمود. البته توجه به این نکته نیز لازم است که فقیه در علم فقه در جست‌وجوی حجت بر حکم خداوند است و قضایای تاریخی با اختلاف فراوانی که بین آنها وجود دارد، چگونه و تا چه اندازه می‌تواند در این حجت دخالت داشته باشد؟!
وی درباره نسبت فقه و علم اخلاق نیز گفته: روشن است احکام اخلاقی ملاکات مستقلّی، غیر از ملاکات احکام فقهی دارند؛ چراکه با وجود اتحاد ملاک، دو علم نخواهند بود و میان فقه و اخلاق فرقی وجود نخواهد داشت. سؤال این است: با اختلاف در ملاک، چرا باید اخلاق را در فقه مؤثّر بدانیم؟ از هنرهای اجتهادی و دقّت‌های استنباطی آن است که فقیه بین احادیث اخلاقی و احادیث فقهی تفکیک کند و بدون توجّه به این مطلب، نمی‌تواند اجتهاد دقیق و منظمی داشته باشد.
آیت الله فاضل لنکرانی در ادامه نوشتار خود آورده است: اینکه در برخی از کلمات آقای سروش آمده است: «احکام فقهی باید مطابق با عدالت باشد»، سؤال اصلی این است که به چه دلیلی عدالت در ملاکات همة احکام دخیل است؟ آیا در فقه، موارد زیادی وجود ندارد که عدالت، به وضوح، در آن دخالت ندارد؟ در همة اصول و قواعدی که در شبهات حکمیه و شبهات موضوعیه جاری است، هیچ فقیه یا متفقهی تأثیر عدالت را در آن توهّم نمی‌کند.

 

قراردادن مسئولیت قضاوت بر عهده مردان هیچ ارتباطی به عدالت و جنسیت ندارد
وی ادامه داده: اصول عملیه هیچ توجیهی جز تسهیل و آسان‌سازی بر مردم ندارد. به نظرِ تحقیقی، اساساً عدالت، در باب ارث، شهادت، ولایت بر قضا و بسیاری از احکام هیچ نقشی ندارد؛ بلکه این گونه احکام منبعث از ملاکات دیگری است که در هر موردی بالخصوص باید آن را مورد توجه قرار داد. اساساً اصل مسأله ارث و این که یک‌ سوم از مال مربوط به میّت باشد، چه ارتباطی به عدالت دارد؟ اگر کسی قبل از مردن خود همه اموالش را وقف کند، آیا می‌توان گفت چون بر خلاف عدالت است، این وقف باطل است؟ در باب قضاوت، قراردادن این مسؤولیت بر عهده مردان هیچ ارتباطی به عدالت و جنسیت ندارد، بلکه بنا بر عدم ثبوت قضاوت بر زنان، می‌توان گفت: شارع کرامت زن را حفظ نموده و این مسؤولیت خطیر را متوجه آنان نساخته است. آری! در نوع قضاوت و در ارتباط با یکدیگر و ارتباط حاکم با رعیّت، مسألة رعایت لزوم عدالت مطرح است، اما این کجا و مدّعای ایشان کجا؟
رییس مرکز فقهی ائمه اطهار درباره نسبت فقه با فلسفه نیز گفته: چگونه یک علمی که موضوع آن حقیقت وجود است و به عبارت دیگر، امری تکوینی است، در علمی اعتباری مانند فقه، باید تأثیر مهمّ، آن‌ هم در همة ابعاد آن داشته باشد؟
وی ادامه داده: در علم اصولِ موجود، بیش از پنجاه قاعده فلسفی مورد توجّه قرار گرفته است، که البته در هر کدام از آن‌ها، چه از حیث فلسفی و چه از حیث تأثیر در علم اصول، بحث و نزاع وجود دارد؛ آقای سروش که بر دخالت فلسفه در علم فقه اصرار دارد، بیان کند زائد بر این پنجاه قاعده، چه قاعده‌ای را در نظر دارد؟ و آن قاعده در کدام‌یک از مباحث اصولی و یا علم فقه می‌تواند مؤثّر باشد؟ علاوه بر این، از اعلام و بزرگانی که بیشترین مباحث فلسفی در علم اصول را مطرح نموده‌، محقّق اصفهانی در حاشیه کفایه است. از جمله مواردی که مطرح نموده‏اند، در بحث از حقیقت معانی حرفیه، تقسیم وجود به محمولی و رابط است. ایشان در آن بحث، نظریة خویش را بر این مبنا استوار نموده که «معانی حرفیه همان حقیقت وجود رابط را دارند». سؤال از آقای سروش این است که روشن کند این نظریه تمام است یا خیر؟ برای روشن شدن اذهان اهل فکر باید به صورت دقیق بیان کند کدام قاعده مهم فلسفی است که فقها و اصولیین از آن غفلت نموده و با توجّه به آن، تحوّلی در این علوم پیدا می‌شود؟ همچنین کدام قاعده مهم عرفانی است که جماعت فقها باید به آن توجّه نمایند و احکام اعتباری شرعی را بر اساس آن استنباط نمایند؟ بسیار مناسب است ایشان به این سؤالات پاسخ دهد.
آیت الله فاضل لنکرانی درباره نسبت نسبت فقه و علم تفسیر متون (هرمنوتیک) نیز آورده است: امروزه در حوزه‌های علمیه چندین سال و بلکه بیش از یک دهه است که این علم مورد توجّه قرار گرفته است و در اینکه تئوری‌های موجود در علم زبان‌شناسی تا چه اندازه مورد قبول است، بحث و منازعه جدّی وجود دارد. به‌هرحال، ایشان نمی‌تواند ادعا کند حوزه‌های علمیه توجّهی به این علم ندارند.

 

علم فقه متصدّی ارائه برنامه جامع نیست
رئیس مرکز فقهی ائمه اطهار درپاسخ به این ادعا که «علم فقه نه غنای حکمی دارد و نه غنای برنامه‌ای»، نوشته: اوّلاً: نسبت به عدم غنای حکمی، موردی را مثال بزند که فقه از عهده پاسخ آن بر نیامده باشد. ثانیاً: علم فقه متصدّی ارائه برنامه جامع نیست، تا اشکال شود غنای برنامه‌ای ندارد. ما معتقدیم فقه با وجود این‌که به تنهایی برنامه‌ای ندارد، اما با همین فقه و با بررسی دقیق موضوعات جدید و نیز با توجّه و بهره‏مندی از علوم معتبر روز و نیز با کشف قواعد جدید فقهی، که هنوز در لابلای متون اصلی نهفته است و چه بسا با یافتن قواعد جدید اصولی، می‌توان برنامه‌ای برای ادارة جامعه و بشر ارائه داد.
وی درباره نسبت فقه با مقوله «حق و حقوق» نیز گفته است: ایشان علم «فقه را علمی متراکم از تکالیف و برخوردار از حقوقی لرزان و اندک و ناصالح برای حل و فصل مسائل اجتماعی و قانونی» دانسته است؛ انصاف این است که علم فقه همه مواردی را که حقّی وجود دارد، مورد توجّه قرار داده و اساساً بسیاری از حقوق، امضایی و غیر تأسیسی است که عقلا آن را معتبر می‌دانند و در فقه مورد تایید قرار گرفته است. در علم فقه، حقوق انسان بما هو انسان، حقوق انسان بما هو مؤمن یا کافر، حقوق حکام بر رعیّت و بالعکس، حتّی حقوق مربوط به محیط زیست و حیوانات کاملاً مورد توجّه قرار گرفته است. از ایشان می‌خواهم مورد یا مواردی از حقوق را ذکر نماید که در علم فقه مورد توجّه قرار نگرفته و یا با این اجتهاد غنی و قوی نتوان بدان پاسخ گفت. البته می‌پذیریم که برخی عناوین مانند حق آزادی یا حقوق شهروندی باید بیشتر مورد کنکاش و بحث قرار گیرد.
آیت الله فاضل لنکرانی در ادامه آورده است: آقای سروش به‌گونه‌ای از حق صحبت کرده است که گویا علم فقه با مسأله حق و حقوق کاملاً بیگانه است. آیا انصاف است که از علم فقه و اجتهاد شیعی، که دقیق‌ترین حقوق به‌وسیله آن کشف می‌شود، با عنوان «حقوقی لرزان و اندک» تعبیر نماییم؟ آیا بحث‌های فراوان در حقوق معاملات، حقوق جزائی، حقوق خانواده، حقوق جامعه و اجتماع، حقوق پیروان ادیان و... حقوقی است اندک و لرزان؟
آقای دکتر سروش چه مقدار از متن مکاسب و نیز حواشی بسیار مهم و دقیق آن، که عظمت فقه امامیه را آشکار می‌سازد، اطلاع دارد؟ چه مقدار بر تحقیقات محقّق اصفهانی، سید یزدی، محقّق نائینی، مرحوم ایروانی، آخوند خراسانی، امام خمینی و آیت‌الله خویی(قدس سرّهم) در مباحث معاملات آشنایی دارد؟ آیا واقعاً مجال داشته است به صورت دقیق، لااقل مقداری از تحقیقات امام خمینی(ره) در کتاب البیع، که از سرمایه‌های بسیار عظیم فقهی است، را مورد بحث و مطالعه قرار دهد؟ آیا از حقوقی که برای کودک در فقه اسلامی، به‌ویژه فقه شیعه، بیان شده است اطلاعی دارد؟ در مرکز فقهی ائمّه اطهار (ع) حقوق کودک در هشت جلد که هر کدام در حدود 600 صفحه است، مورد بحث قرار گرفته و مورد توجه مراکز بین المللی واقع شده است. آیا ایشان می‌تواند نمونه‌ای جامع‌تر از این مجموعه ارائه دهد؟ در این مجموعه، حقوق کودک از یک سال قبل از ولادت تا هنگام بلوغ مورد بحث و دقت قرار گرفته است.

 

کدام مسأله اجتماعی است که علم فقه توانایی پاسخ به آن را ندارد؟
وی با بیان اینکه آقای دکتر سروش آورده است که «علم فقه ناصالح برای حل و فصل مسائل اجتماعی» است، نوشته است: ایشان لطفاً بیان فرماید کدام مسأله اجتماعی است که علم فقه توانایی پاسخ به آن را ندارد؟ نمی‌دانم اطلاع دارند یا خیر، چند سالی است که در مرکز فقهی ائمّه اطهار (ع) پژوهش‌های مقدماتی پیرامون فقه اجتماعی صورت گرفته و در این زمینه توفیقاتی به‌دست آمده است. آیا تفکیک بین فقه فردی و فقه اجتماعی را می‌پذیرد؟ آیا می‌دانند بسیاری از مسائل در فقه فردی دارای حکمی است و همان مسأله در فقه اجتماعی حکم دیگری خواهد داشت؟ آیا از تشکیل گروه‌های فقه هنر و رسانه و نیز فقه پزشکی و فقه سیاسی و... در حوزه مقدسه قم اطلاع دارند؟ آیا بحث در فقه انتخابات که از حسّاس‌ترین امور اجتماعی عصر ما است را اطلاع دارند؟

 

نباید توهّم کرد که در اسلام ارزش زن از مرد کمتر است
آیت الله فاضل لنکرانی در ادامه نوشتار خود در پاسخ به شبهات دکتر سروش آورده است: ایشان می‌گوید «علم فقه پر از تبعیض بین مرد و زن و بنده و مولا و کافر و مؤمن است که با رجوع به اخلاق باید ترمیم شود»؛ در این مطلب که در علم فقه و احکام، میان زن و مرد در برخی موارد تفاوت‌هایی وجود دارد، تردیدی نیست؛ امّا به چه دلیل این‌ها بر خلاف عدل است؟ آیا اگر زن باید قرائت نمازش را به صورت آهسته بخواند و مرد در برخی نمازها باید به صورت جهری و آشکار قرائت کند، از مصادیق تبعیض و ظلم است؟! آیا این‌ حکم که زنان در برخی از زمان‌ها، نباید نماز بخوانند و خواندن نماز برای آن‌ها مشروع نیست، در حالی‏که دربارة مردها، موردی نداریم که نماز از ایشان ساقط باشد، از مصادیق تبعیض است؟ در مسأله دیات، اختلاف بین زن و مرد، از جهت ارزش‌گذاری نیست و نباید توهّم کرد که در اسلام ارزش زن از مرد کمتر است، بلکه در مجموعه نظام اجتماعی از ازل تا ابد، شارع متعال دیه را به عنوان یک «عقوبت» لحاظ کرده است؛ به عبارت دیگر، دیه یک جریمه و عقوبت است نه ارزش. از این جهت است که میان مردها بین دیه دانشمند و جاهل فرقی نیست، و تفاوتی نمی‌کند که مرد مقتول فردی مؤثّر در اقتصاد و اجتماع باشد یا فردی غیر فعال. همه اینها دلیل بر آن است که دیه عنوان «عقوبت» دارد نه «ارزش». این عقوبت هم براساس ملاک تنبیه است و نه ملاک خصوصیات افراد.
آیا به نظر ایشان، دیه را باید بر اساس ارزش مادی افراد قرار داد؟ آن‌گاه نخواهد گفت افراد و انسان‌ها به صورت مال‌های مختلف القیمت می‌باشند؟ آیا آن‌چه که در زمان ما در برخی کشورها رایج شده که برای هر قسمتی از اعضای بدن ارزش خاص و برای انسان باسواد و بی‌سواد و انسان قوی و ضعیف ارزش‌های متفاوت قرار داده‌اند را می‌توان پذیرفت؟ و سپس از کرامت انسان صحبت کرد؟!
وی با بیان اینکه فرق‌های فراوانی که میان کافر و مؤمن وجود دارد، همه به این جهت است که کافران اندیشه کنند تا از حقیقت توحید محروم نشوند؛ گفته: یک تلنگری است تا آنان به خود آیند و در جست‌وجوی حقیقت باشند. چرا از دید منفی به آن نگاه می‌شود؟ اگر در اداره‌ای بین حقوق و دستمزد افراد امین و غیر امین فرق گذاشته شود، آیا تبعیض و ظالمانه است؟ آیا عقل حکم نمی‌کند چنین فرقی باید گذاشته شود تا افراد غیر امین، به مرور در راه امانت‌داری قرار گیرند؟
اما نسبت به عبد و مولی، چرا این همه تلاش‌های دین و علم فقه جهت منسوخ شدن برده‌داری و از بین رفتن موضوع عبد مورد توجّه قرار نمی‌گیرد؟ آیا ایشان در تمام متون دینی و فقهی، موردی بر ترغیب وجود این رابطه سراغ دارد؟ آیا پیوسته و به بهانه‌های مختلف، اسلام به‌دنبال آزادکردن عبد نبوده و نیست؟ آیا اسلام و فقه نسبت به حرّیت انسان و آزاد بودن او ترغیب ندارد؟ آیا انصاف است که چنین قضاوت سخیفی نسبت به علم فقه داشته باشیم و علمی که رعایت ضوابط و احکام آن موجب می‌شود کمترین ظلمی به افراد نشود را این‌گونه مورد هتک و شتم و ناسزاگویی قرار دهیم؟!
رئیس مرکز فقهی ائمه اطهار درپاسخ به اینکه «علم فقه، علمی مصرف‌کننده است که همه چیزش وابسته به علوم دیگر است»؛ اظهار کرده: مقصود از وابستگی چیست؟ آیا مقصود ایشان توقّف این علم بر ادبیات، منطق، اصول و برخی علوم دیگر است؟ اگر چنین امری مراد است، به‌عنوان نقص شمرده نمی‌شود و تعبیر به مصرف‌کننده، تعبیری دور از واقعیت است. اساساً مراد از مصرف‌کننده چیست؟ همه علوم به یک معنا مصرف‌کننده و عرَضی‌ هستند و هر علمی متوقّف بر یک مبادی و مقدماتی، به صورت تصوری یا تصدیقی است.
وی ادامه داده: ایشان بیان می‌کند که «فقه (نه علم فقه) امری است عرضی نه ذاتی دین، که می‌توانست سر تا پا جز این باشد که هست»؛ این تعابیر هیچ‌کدام، مابه‌ازاء مفهومی صحیح ندارند. مقصود از این‌که فقه عرَضی است، چیست؟ آیا با وجود ثوابت و ضروریات و قطعیات، باز می‌توان گفت فقه عرَضی است. آیا مقصود از عرَضی بودن این است که بدون تدیّن به فقه می‌توان تدیّن به دین پیدا نمود؟ اگر مقصود این است، باید با صراحت بگویم که اشتباهی است بس عمیق و دور از واقعیت. دین مرکب از اعتقادیات، اخلاق و احکام است و نمی‌توان اخلاق و احکام را از عوارض دین دانست. حتّی اگر تعبیر به «فقه اصغر» را هم بپذیریم، باز به معنای عرَضی بودن نخواهد بود. چطور فقه عنوان عرَضی دارد، در حالی‏که خروج از آن مستلزم تعدّی از حدود الهی و ظالم بودن و فاسق بودن است؟ آیات شریف تِلْکَ حُدُودُ اللَّهِ فَلا تَعْتَدُوها وَ مَنْ یَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَأُولئِکَ هُمُ الظَّالِمُونَ  (سوره بقره: 229) و  وَ مَنْ یَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ  (سوره طلاق: 1) و  فَمَنِ ابْتَغی‏ وَراءَ ذلِکَ فَأُولئِکَ هُمُ العادُونَ  (سوره مؤمنون: 7) را آقای سروش و همفکران ایشان و کسانی که احکام دین و فقه را پوسیده و کهنه و قدیمی و عرضی می‌دانند، چگونه تفسیر می‌کنند؟ آیا اگر احکام خدا را کنار گذاشتیم و از احکام خدا که از آن به حدود تعبیر شده است ـ و حدّ، همان مرز است ـ خارج شدیم، می‌توان اسم دیانت و اسلام و مسلمانی را بر خود قرار داد؟ علاوه آن که: فقه، چطور می‌توانست سر تا پا غیر از اینی باشد که هست؟ اگر به‌جای این فقه، فقه دیگری مقصود است چگونه قابل تصوّر است و آن را تصویر می‌کنند؟

 

موقتی بودن احکام فقه، بهتان است، آقای سروش درست عکس آن‌چه که در فقه مطرح است را ادّعا کرده است
آیت الله فاضل لنکرانی در ادامه پاسخ‌های خود آورده است: ایشان ادعا کرده «همه احکام فقه موقت است، مگر این‌که خلافش ثابت شود»؛ این اصل را از کجا آورده‌اند که همة احکام موقت‌اند مگر آن‌که خلافش ثابت شود؟! در هیچ‌یک از کتاب‌های فقهی متقدّمین و متأخّرین چنین مطلبی یافت نمی‌شود و این یک ادّعا و بهتانی است نسبت به علم فقه. آری، عکس آن براساس ضوابط و قواعد است که اصل در احکام ـ یا براساس قضایای حقیقیه و یا بر اساس استصحاب و یا حدیث «حلال محمّد حلال إلی یوم القیامة» ـ ثابت است، مگر آن‌که خلافش ثابت شود. آقای سروش درست عکس آن‌چه که در فقه مطرح است را ادّعا کرده است!!
روشن است که «عَرَضی‌پنداری فقه» و «موقّت‌انگاری جملگی احکام»، ادّعایی خلاف واقع است. آیا ایشان تفکیک بین احکام ضروری و غیر ضروری را منکر است؟ آیا وجوب نماز، روزه، زکات، حج، جهاد و... که از ضروریات است را انکار می‌کند؟ آیا اصل لزوم تأدیب ظالم و جانی و مقابله با جنایت از  احکام موقّتی دین است؟ آیا لزوم انفاق و رسیدگی به فقرا و زدودن فقر از جامعه از احکام موقّتی است؟ آیا صحّت بیع، اجاره و جمیع معاملات عقلایی که ردعی از طرف شارع ندارند، از احکام موقّتی است؟ آیا اصل وجوب امر به معروف و نهی از منکر با قطع نظر از کیفیّت اجرای آن ـ که به نظر حقیر تابع شرایط زمان و مکان است ـ ضروری نیست؟ آیا اصل وجود حکومت و لزوم وجود حاکم در اجتماع بشری از ضروریات اجتماعی و به دنبال آن از ضروریات دین نیست؟ قطعاً «دینِ بدون حکومت»، «دینِ جامع» نیست.
وی ادامه داده: ایشان این مطلب ‌که در قرآن کریم مکرّر از «احکام الهی» به «حدود الهی» تعبیر شده است را چگونه تفسیر می‌کند؟ اگر همة احکام موقّت بوده است، دیگر تعدّی از آن باید مقتضای طبع آن احکام باشد و در نتیجه موضوعی برای تعدّی باقی نمی‌ماند، و بالاخره تهدید خداوند به تعدّی از حدود الهی چه معنایی خواهد داشت؟ آقای دکتر سروش اگر عنوان و واقعیت حدود الهی را در قرآن کریم منکر است، صریحاً اظهار نظر نماید، والاّ باید وجود ثوابت و مسلّمات را بپذیرد و از موقت بودن همه احکام دست بردارد. آری، برخی از احکام بر حسب تغییر زمان و مکان و سایر شرایط تغییر می‌کند و این امر قابل انکار نیست. در رساله‌ای که بیش از بیست سال قبل تألیف نموده‌ام، تأثیر زمان و مکان در اجتهاد را مورد بحث قرار داده‌ام.
جامعه فقهی؛ جامعه‏ای عبوس و ریاکار یا جامعه‏ای اخلاقی؟

وی افزوده: آقای سروش در مطالب خود آورده است: «جامعه فقهی، جامعه‌ای عبوس و پر از ریا و تبعیض و تحمیل است و ما به جامعه‌ای اخلاقی‌ ـ حافظی ‌نیاز داریم». بسیار عجیب است که عبوس بودن، ریا، تبعیض و تحمیل را معلول فقه و احکام فقهی دانسته‌اند! این ادّعایی بدون دلیل است. ما معتقدیم که اگر فقه به معنای واقعی خود اجرا شود، هیچ‌گونه عبوس بودن یا تبعیض و تحمیلی واقع نمی‌شود. آیا رعایت احکام و ضوابط در باب عبادات و این‌که در مآل، انسان عبادتی صحیح و دقیق را انجام دهد، موجب عبوس بودن انسان می‌شود؟ مراجعه به زندگی فقهای بزرگ، کاملاً خلاف این مطلب را اثبات می‌کند.
آیا رعایت «حدود الهی» به معنای عام که مقصود احکام خداوند، اعمّ از تکالیف و حقوق، آن‌هم در همه امور فردی و اجتماعی است، موجب ریا و تبعیض است؟ آیا التزام به آن‌چه خداوند حلال فرموده و ترک آن‌چه را که حرام فرموده، موجب این عناوین می‌شود؟ آیا قانون «الفقه ثمّ المتجَر» در جامعه انتظام ایجاد نمی‌کند؟ ایشان کدام قانون یا قاعده فقهی را سراغ دارد که چنین نتیجه‌ای داشته باشد؟ لطفاً بیان فرمایند. آقای سروش! چرا چوبِ حراج بر یک علم هزار و چند صد ساله می‌زنید، بدون این‌که دلیلی بر ادّعای خود داشته باشید؟ از ایشان می‌خواهیم که به سایر کلمات خود احاله ندهد؛ به صورت واضح پاسخ این سؤالات را بیان کند. مطمئن باشند به دنبال حقیقت هستیم تا ببینیم آیا دلیل قابل قبولی بر این ادّعاهای عجیب و غریب دارند یا خیر؟

فقه؛ از ادعای «کهنگی و تاریخ‏مندی» تا واقعِ «جاودانگی و جهان‏شمولی»
در بخش دیگری از پاسخ‌های آیت الله فاضل لنکرانی آمده است: ایشان می‌گوید: «علم فقه موجود درخور جهان کهن و جهان‌بینی و عقلانیت کهن است»؛ اوّلاً: منابع علم فقه قرآن و سنّت پیامبر (ص) و ائمه معصومین (ع) و عقل است. آیا ایشان معتقد است این منابع نیز کهن و مربوط به جهان‌بینی کهن است؟ آیا ایشان می‌تواند ابتنای عقل را بر جهان‌بینی در دوره‏ای خاص تصوّر نماید؟ آیا عقل و احکام عقلی که دارای ملاکات ثابت و غیرقابل تغییر است را می‌توان زمان‌مند دانست؟ چگونه قرآن کریم ـ که به عنوان معجزه دائمی مطرح است ویجری مجری الشمس والقمر ـ بر جهان‌بینی کهن مبتنی است؟ و چنان‌چه ایشان بپذیرد کهنگی در منابع راه ندارد، آن‌گاه علم  برخاسته از آن، چگونه مبتنی بر کهنگی است؟
ثانیاً: به نظر می‌رسد تفکیک بین فقه و علم فقه یک امر منطقی و صحیحی نیست. این تفکیک در صورتی است که عالمان و فقها بخواهند کاملاً براساس خصوصیات شخصی خود، فقه و احکام را استنباط نمایند، در حالی‏که وجود ضوابط محکم در علم اصول همراه با قواعد عقلی و عقلایی و قواعد محکم فقهی، فقیه را در چهارچوبی خاص قرار می‌دهد که نمی‌تواند خارج از آن استنباط نماید.
استاد حوزه علمیه افزوده است: ‌اشتباه اساسی آن است که علم فقه را مانند سایر علوم بدانیم و با تعابیر بشری و تاریخی و نامقدس آن را تخطئه کنیم. آری! مسأله جریان خطا و صواب امری است مورد قبول، اما همین امر هم در چهارچوب خاصی است. آیا تقسیم عقلانیت به کهن و جدید منطقی است؟ اگر احکام عقلی مبتنی بر ملاکات معیّن و واقعی است، چگونه این تقسیم در آن راه پیدا می‌کند؟ مگر آن‌که عقلانیت را غیر از عقل و تفسیر دیگری نمایند. بدون تردید تاختن به علم فقه مساوی با تاختن به خود فقه و احکام الهی است.

این چه باغبانی است که درختان باغ را از ریشه قطع می‌کند، آن‌گاه خود را باغبان نامیده‌ است؟!
رئیس مرکز فقهی ائمه اطهار (ع) در ادامه نوشته است:  «تحوّل و پویا شدن علم فقه ـ در گرو تحوّل جهان‌بینی ـ امری که هنوز تصوراً و تصدیقاً در ذهن حوزویان استقرار نیافته، گرچه صدقاً و عدلاً حوزه قم از دوران ما قبل قبض و بسط تا امروز تفاوت بسیار یافته است». این ادّعا مبتنی بر خیالاتی است که ایشان در ذهن خود استوار کرده است. چگونه تغییر در اموری که هیچ ارتباطی به استنباط و اجتهاد ندارد، می‌تواند موجب تحوّل و پویایی علم فقه شود؟ اساس علم فقه مبتنی بر حجیت ظواهر قرآن و عدم تأثیر علم هرمنوتیک با همه مبانی موجود در آن، در تفسیر قرآن مقدس و حجیت قول معصوم و عقل و بنای عقلا است. چه انتظار غیر معقولی است که تغییر در برخی امور، که ارتباطی به علم فقه و استنباط ندارد، در آن تأثیر داشته باشد؟ آری، در این مطلب تردیدی نیست که چنان‌چه جهان‌بینی یک فقیه به ‌نحوی باشد که دین را به صورت محدود و فردی بداند، لامحاله استنباطات هم فردی خواهد بود، اما اگر جهان‌بینی فقیه وسیع باشد و دین را یک امر فردی و اجتماعی بداند، طبعاً نحوة استنباط هم تغییر می‌کند؛ اما این‌ها هیچ‌کدام به تئوری قبض و بسط شریعت ارتباط ندارد.
وی ادامه داده: آقای دکتر سروش در پایان کلمات خود توصیه کرده است «مؤمنان سراغ علم فقه بروند نه فقیه خاص»؛ آیا اگر مکلّف در میان فقها ـ حیّ یا فوت ‌شده ـ یکی را اَعلم از همه تشخیص داد، باز همین حرف را می‌زنند؟ ایشان چه دلیلی بر این مدّعا دارد و بر اساس کدام دلیل، تقلید ابتدایی از میّت را جایز می‌داند؟ عجیب آن است که این نظر را به عنوان حکمی فقه‌شناسانه!! و برون فقهی، نه فقهی آورده است!
وی تصریح کرده است: «این مطلب خود خارج از علم فقه است»، آن‌گاه چگونه مردم مؤمن را به رجوع به علم فقه توصیه می‌کند؟ آیا این مطلب تناقض نیست که از طرفی مؤمنین را به علم فقه ارجاع می‌دهد و از طرف دیگر این مطلب را به حکم برون فقهی مستند می‌کند؟ آیا عمل به همین توصیة ایشان عملِ به علم فقه است یا عمل به کسی که ادّعای فقه‌شناسی دارد؟ ایشان که مردم را از رجوع به اشخاص بازمی‌دارد، چگونه توقّع دارد به نظر خودشان به عنوان کارشناس عمل نمایند؟ اگر آقای سروش واقعاً مجتهدند باز عمل به نظر یک فقیه خاص می‌شود و اگر نیستند که حقّ اظهار نظر ندارند! ایشان خود را به باغبان تشبیه کرده است! این چه باغبانی است که درختان باغ را از ریشه قطع می‌کند، آن‌گاه خود را باغبان نامیده‌ است؟!
جناب آقای سروش! فقه ما «کهن» است، اما «کهنه» نیست؛ نیاز به تکمیل و تحقیق بیشتر دارد، اما موجب عبوس شدن نیست. در فقه پزشکی و دیگر رشته‏های فقهی، محقّقان آن‌قدر تحقیق دارند که نمی‌دانیم شما از چه مقدار آن اطلاع دارید. فقه ما کارآمد است و بی‌اثر نیست، مولّد است و پویا و محکم؛ اما راکد و سست نیست. کمی انصاف داشته باشید و قضاوت دقیق‌تر نمایید.

معجونی از بی‏اطلاعی، مغالطه و کینه در هجوم به فقه و فقها
آیت الله فاضل لنکرانی افزوده: آقای سروش! چرا به‌جای توجّه به آیة  لا تَسْئَلُوا عَنْ أَشْیاءَ إِنْ تُبْدَ لَکُمْ  (سوره مائده: 101) که متأسفانه تفسیر به رأی نموده‌اید و طبق تفسیر مشهور درست به تفسیر آن نپرداخته‌اید، به آیة  فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّکْرِ  (سوره نحل: 43 و سوره انبیاء: 7) توجّه نکرده‌اید؟ چرا به «آیة نفر» که زیربنای فکری حوزه‌های علمیه است توجّه ننموده‌اید؟ ترغیب مقلّدان به پرسش، کذب محض است؛ آن‌چه واقعیت دارد نیاز مقلّدان به موضوعات و مسائل جدید است که کتاب‌های استفتائی مراجع معظم تقلید را بحمدالله بوجود آورده، که امروزه یکی از سرمایه‌های فقهی دوران معاصر است. آیا جامع الشتات میرزای قمّی (ره) در اثر ترغیب آن فقیه بزرگ به پرسش مؤمنان بوده است؟ از کلمات شما کاملاً استفاده می‌شود که کینة عجیبی از فقه و علم فقه و فقها دارید و روی عدم علم فتوا داده‌اید که مؤمنان از علم فقه تقلید کنند نه از فقیهان، و آورده‌اید «فرقی بین شیعی و سنّی نیست!»
تعجب آن است که تبعیت از فقه اهل تسنّن برای یک شیعه که امامان معصوم (ع) را از نظر علمی و معنوی در طول وجود با برکت پیامبر اکرم (ص) و با دستور آن حضرت در حدیث ثقلین، لازم الاطاعه می‌دانند، و آنان معدن علم و حکمت‌اند را یکی دانسته‌اید!! به اشتباه و خیال باطل، خود را باغبان پنداشته‌اید، در حالی که مطالب و افکار شما نسبت به فقه هیچ تناسبی با باغبانی ندارد. لطف کنید کمی فقه و علم فقه را با دقّت بیاموزید، آن‌گاه خود را در این مرتبه قرار دهید. البته هیچ فقیهی علم فقه را جامع و کامل نمی‌داند و قطعاً نواقصی از قبیل تبیین صحیح و دقیق فقه اجتماعی و یا فقه سیاسی و فقه پزشکی و فقه هنر و رسانه و فقه تعامل و روابط وجود دارد که امروزه بحمدالله حوزه‌های علمیه در مسیر تکمیل و تحقیق در آن می‌باشند.
این مدرس حوزه علمیه قم در بخش دیگری از نوشته خود آورده است: آقای سروش! فقه را «موجب سرطان برای حوزه علمیه» دانسته‌اید؛ درست خلاف آن‌چه که امام باقر و امام صادق (ع) نسبت به برخی از روات و اصحاب خود که فرمودند: «لولا هولاء لاندرست النبوّة»، پنداشته‌اید که فرمودند: نبودِ این چند نفر مانند زراره و محمد بن مسلم و ابوبصیر، که بیش از پنجاه هزار حدیث فقهی را ثبت و منتشر نموده‌اند، موجب اندراس نبوّت است و بودن آن‌ها موجب بقای نبوّت؛ به‌عنوان «نبوت» توجه و دقت شود. آیا امام صادق (ع) فقه را سرطان برای بشر و حوزه‌ها قرار داد؟ ایشان بفرماید امام صادق (ع) کدام فقه را اراده نموده است؟

 

دلیل قرآنی حکم ارتداد
آیت الله فاضل لنکرانی در ادامه آورده است: آقای سروش! ظاهر کلمات شما این است که فقهای شیعه و سنّی نسبت به حکم مرتد گویا بر برخی اخبار آحاد استناد نموده‌اند و این حکم هیچ دلیلی از قرآن کریم ندارد. سؤال این‌جانب آن است که به نظر جناب‌عالی آیة شریفة 54 از سورة مبارکة بقره چه دلالتی دارد؟ خدای متعال در این آیه می‌فرماید: وَإِذْ قَالَ مُوسَی لِقَوْمِهِ یَا قَوْمِ إِنَّکُمْ ظَلَمْتُمْ أَنفُسَکُمْ بِاتِّخَاذِکُمُ الْعِجْلَ فَتُوبُواْ إِلَی بَارِئِکُمْ فَاقْتُلُواْ أَنفُسَکُمْ ذَلِکُمْ خَیْرٌ لَّکُمْ عِندَ بَارِئِکُمْ فَتَابَ عَلَیْکُمْ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِیمُ.
آیا بر اساس این آیه نباید پذیرفت که قوم موسی (ع) بعد از آن‌که گوساله‌ پرست شدند و از دین حضرت موسی (ع) خارج و مرتد گردیدند، خداوند متعال توبه آنان را در کُشتن قرار داد؟ روشن است چنان‌چه بخواهیم آیه را بر غیر ظاهر حمل نماییم باید دلیل و قرینه روشنی داشته باشیم که مسلّم نداریم. بنابراین، اصل چنین حکمی به تصریح این آیه شریفه در شریعت موسی (ع) بوده است. نکتة مهم دیگر آن است که: هم بر اساس استصحاب شرایع سابق و هم بر اساس اینکه به تصریح آیات فراوان، قرآن کریم مصدّق تورات و انجیل است، و آیاتی که دلالت دارد مسلمان باید ایمان به آن‌چه بر پیامبر اکرم (ص) نازل شده و آنچه بر انبیای گذشته نازل شده داشته باشد، نتیجه این می‌شود که تا مادامی که بر نسخ حکمی از احکام شرایع سابق دلیلی نداشته باشیم، مسلمان نیز باید بدان ملتزم باشد و این، یعنی باید پذیرفت که در شریعت اسلام نیز چنین حکمی وجود دارد.
از جناب آقای سروش می‌خواهم نظر روشن خود را در مورد استصحاب شرائع سابقه بیان کند و اگر در این زمینه خود را صاحب نظر نمی‌داند، انصاف علمی آن است که آن را نیز اعلام نماید. البته توجه به این نکته هست که نادری از فقها حکم مرتد را یک حکم فقهی سیاسی دانسته‌اند، اما این نظر مورد قبول اکثریت فقها نیست؛ و اگر هم بپذیریم، باز روشن است که همان ملاک سیاسی آن در قضیه سلمان رشدی و نیز قضیه مرتد آذربایجانی به‌خوبی وجود دارد و هیچ جای انکار نیست؛ در مورد پاسخ به شبهات ارتداد جزوه‌ای از این‌جانب در سال‌های قبل منتشر شده است و نکات مهم این نظر مورد دقت و توجه قرار گرفته است.

تحقیق خود را لطفاً ارائه دهید تا آن را مورد دقّت قرار دهیم
وی ادامه داده: مطلب دیگر آن‌که از جوابیه ایشان استفاده می‌شود: نسبت به مشروعیت جهاد ابتدایی تردید و یا انکار دارند! سؤال این است که جناب آقای سروش! آیا شما آیات جهاد ابتدایی در قرآن کریم را به‌صورت جامع و کامل مورد بحث و توجه قرار داده‌اید؟ اگر چنین است، تحقیق خود را لطفاً ارائه دهید تا آن را مورد دقّت قرار دهیم، و اگر به‌صورت جامع و کامل و استدلالی مورد بحث قرار نداده‌اید، چگونه به خود این حق را می‌دهید که در این مورد اظهار نظر نمایید؟!
البته این‌جانب به صورت مفصّل آیات و طوایف متعدّد آن و نیز آیاتی که احتمال معارضه دارد را به صورت مفصّل در کتابی به نام «جهاد ابتدایی در قرآن کریم» آورده و مورد بحث و دقت قرار داده‌ام و نکات و تحقیقات جدیدی در آن ارائه داده‌ام. از قرآن کریم به خوبی استفاده می‌شود جهاد ابتدایی متفرّع بر دعوت کفّار به اسلام است که همین مطلب «فقه الدعوة» خود بحث بسیار مفصّل فقهی و قرآنی دارد؛ اما هدف و غایت از جهاد ابتدائی در این آیة شریفه آمده است: وَمَا لَکُمْ لاَ تُقَاتِلُونَ فِی سَبِیلِ اللّهِ وَالْمُسْتَضْعَفِینَ مِنَ الرِّجَالِ وَالنِّسَاء وَالْوِلْدَانِ الَّذِینَ یَقُولُونَ رَبَّنَا أَخْرِجْنَا مِنْ هَـذِهِ الْقَرْیَةِ الظَّالِمِ أَهْلُهَا وَاجْعَل لَّنَا مِن لَّدُنکَ وَلِیًّا وَاجْعَل لَّنَا مِن لَّدُنکَ نَصِیراً (نساء: 75).
جهاد ابتدایی برای نجات مستضعفین از مردان و زنان و کودکان است که به تبعیّت پدران خود در ضلالت و شرک باقی نمانند. نمی‌توان اسلام را به سبب تشریع جهاد ابتدایی، دین خشونت نامید؛ بلکه جهاد ابتدایی برای نجات از ضلالت، شرک و کفر است، که به یقین، از نجات از جهل و نادانی به مراتب بالاتر و باارزش‏تر است. البته توجه دارید که در قتال، امکان کشتن از دو طرف است؛ یعنی ممکن است مسلمان در جهاد ابتدایی جان خود را از دست دهد تا دیگران از کفر و شرک نجات یابند. چه ایثاری بالاتر از این عمل می‌تواند باشد؟
پایان پیام

true
true

این مطلب بدون برچسب می باشد.

true

true

true

false
true
اعتبارات عمرانی آموزش و پرورش 3 برابر خواهد شدانقلاب و مقاومت کمر دشمنان را در منطقه شکسته استدیدار با 800 خانواده معظم شهید در قم37 پایگاه کمیته امداد آماده دریافت کمک‌های مردم هستندسرمایه‌گذار قدرتمندی برای راه‌اندازی منوریل قم اعلام آمادگی کردجاعلان مهر و آرم رياست جمهوري در قم دستگیر شدندهمایش پیاده‌روی خانوادگی در قم برگزار می‌شودامروز جهان تشنه عدالت امیرالمؤمنین علیه الاسلام استپیشنهادهای معاون سابق وزیر نیرو برای بهبود اقتصاد ایرانردپای انسان در طبیعتلزوم تغییر و جوان گرایی در بین مدیران ، سیاستگذاران و تصمیم گیران قمعکاسی تبدیل یک تصویر به خاطره استحلوا حلوا کردن طرح رتبه بندی فرهنگیان ! ‏آمار 20 هزار نفری معتادان شایسته قم نیستالزامات پنج گانه حمایت از کالای ایرانیدرد مردم سوختن در آتش قطار است نه حصر!#نه_به_آجیلپنج خاطره شنیدنی رهبر انقلاب از امام خمینی (ره)تیزر فیلم جدید ده‌نمکی/ اکران زندانی‌ها در ایام نوروزواکنش مجری تلویزیون به اظهارات محمدرضا گلزارهزینه 150 هزار میلیارد تومانی تصادفات برای کشورآیت‌الله رئیسی: برخورد با فساد خط قرمز نداردنشان عالی ذوالفقار روی سینه سردار سلیمانیزندگی؛ از نو !جناب آقای سرمست؛قم مخزن نيروی انسانی است9دی در تاریخ ماندگار استانرژی هسته‌ای هنوز حق مسلم ما استتربیت 200 طلبه به عنوان مشاور در بنیاد فقه و معارف اهل‌بیت(ع)تضمین قطعی اروپایی ها شرط مجمع برای تصویب FATF استفاجعه مسجد نیوزیلند را به همه مسلمانان جهان تسلیت می‌گوئیماجرای طرح آرامش بهاری در 36 بقعه متبرکه قمتحریم ها بر روی اخلاق کاری و پشتکار ما تاثیری نداشته استپرداخت عوارض آزادراه قم – تهران الکترونیکی شدظرفیت پارکینگ قم افزایش یافتآماده باش نیروهای حفاظت از اراضی ملی راه وشهرسازی قم در نوروز98معاینات زائرین حج تمتع 98 در قم آغاز شدفعالیت 10 گروه جهادی از دانشگاه های استان قم در ایام نوروزهیچ صنفی در قم اجازه فروش مواد محترقه نداردعرصه دیپلماسی جای اعتماد نیستسه درس مهم زندگی از پدر امتحفظ امنیت مالی و جانی مردم دغدغه پلیس در چهارشنبه آخر سالآمادگي پليس قم براي خدمت به زائران و مسافران نوروزيتوقیف محموله 310 میلیون ریالی مواد محترقه پرخطر در قماعلام برنامه‌های ستاد اقامه نماز قم در ایام نوروزسرپرست ادارات كل حراست و اتباع خارجي استانداری قم منصوب شدندمبارزه با مواد مخدر به صورت دستوري امكان پذير نيستبراي جذب سرمايه گذاري خارجي از ظرفيت هاي وزارت امور خارجه استفاده شودسیار رفت، حیدری آمدفعالیت 16 پایگاه ثابت و سیار جمعیت هلال احمر در محورهای موصلاتی قمکلید حل مشکلات اقتصادی توسعه تولید ملی استکانال مالی اروپا شبیه یک «شوخی» است؛سال جدید سال فرصت‌هاستتلاش نیروی انتظامی در ایام نوروز قابل تقدیر استدست رد پليس قم به رشوه 2 ميليون ریالیکشف 207 کیلوگرم حشیش در قمشرايط جديد بهره مندي مشمولان غايب وفرزندان ايثارگران از امتيازکسرخدمتبازدید بیش از 11 هزار نفر از آثار تاریخی استان قماستفاده حداکثری از ظرفیت بقاع متبرکه قم تغییرات مدیریتی در مسجد مقدس جمکران کشف محموله 5 میلیارد ریالی پارچه و پتو قاچاق در قمخدمت رسانی جوانان هلال احمر به ۱۲ هزار ۸۰۰ نفر مسافران نوروزی در قمتوديع و معارفه سرپرست اداره كل روابط عمومي استانداري قممدير كل برنامه ريزي، نوسازي و تحول اداري استانداری قم منصوب شدکشف بیش از 80 کیلوگرم تریاک در قمارسال دومین مرحله کمک‌های مردم قم به سیل زدگان شمال کشورمردم از نزدیک شدن به رودخانه های قم خود داری کنندابلاغ سلام مقام معظم رهبری به خانواده شهید " علیرضا همایی فصیح"محدودیت های ترافیکی قم در تعطیلات پایانی نوروز اعلام شدقم در سالروز شهادت امام موسی کاظم(ع) به سوگ نشستکشف بیش از 15 کیلوگرم تریاک در قممردم مراقب کلاهبرداران تلفني باشندمردم از نزدیک شدن به رودخانه های استان قم خودداری کننداقدامات لازم تا رفع مشکلات و آلام مردم سیل زده ادامه یابدکار اصلی مسئولان بازسازی ویرانی‌های سیل استاعزام نیرو‌های قرارگاه جهادی از قم و تهران به مناطق سیل زدهاعزام تیم آتش‌نشانی قم به مناطق سیل‌زده لرستانارسال محموله کمک های امدادی و اعزام تیم تخصصی هلال احمر قم به مناطق سیل زده خوزستانامکانات و تجهیزات امدادی قم برای سیل زدگان لرستان و خوزستان ارسال شدرهبری فرمودند از معبر آبی «کرخه کور» حتما استفاده کنیدحجة‌الاسلام مروی به تولیت آستان قدس رضوی منصوب شدکمک 700 میلیون تومانی مردم قم به سیل زدگان کشوردشمن در پی سوءاستفاده از سیل اخیر ایران استمعاون استاندار قم به مناطق سیل زده اعزام شدکاهش 21 درصدی تصادفات فوتی در قمکمک‌رسانی به سیل‌زدگان بدون همکاری ‌مردم محال استمدیران ناکارآمد قم برکنار می‌شوندذخیره آب سد ۱۵ خرداد قم به ۶۰ میلیون مترمکعب رسید5 محموله و 50 امداد گر از قم به مناطق سیل زده اعزام شدکاهش تصادفات فوتی و جرحی قم در ایام نوروزبازدید رئیس هلال احمر و نماینده مردم قم در مجلس ازمناطق سیل زده استان لرستان‎حضور روزانه ۲۰ هزار نمازگزار نوروزی در نمازهای جماعت مسجد مقدس جمکران آبگیری تالاب غدیر اسب در استان قم پس از 2 دههدستگيري باند سارقان مغازه در قمبررسی بیش از 260 مورد مشاوره فعال در تعطیلات نوروزیویژگی های روان‌شناختی فضای مجازیچهره‌های شاخص هنر انقلابی قم تجلیل می‌شوندهمایش «انقلاب اسلامی، آغازگر عصر جدید» فردا در دانشگاه قم برگزار می‌شودکاری کنید که نظامیان امریکایی هرچه زودتر از عراق خارج شونداجازه نمی دهم مدیران کلی گویی کنند؛مدیر میدانی هستماقامت بیش از 768 هزار مسافر نوروزی در قماولویت فوری مسئولان خدمات رسانی به سیل زدگان استهمکاریهای دانشگاهی مهمترین راه مبارزه با افراط و تکفیر استآماده سازی 4 هزار بسته غذایی 72 ساعته ویژه سیل زدگان2 شهربازی در قم به بهره‌برداری می‌رسدارسال کمکهای بهزیستی استان قم به مناطق سیل‌زده لرستانکشف حدود 200 کیلوگرم تریاک در قممستند سازان سپاه قم به مناطق سیل‌زده لرستان اعزام شدنداختتامیه جشنواره «چهل سال چهل فیلم» در قم برگزار می‌شودسومین جشنواره ملی «فانوس» با موضوع دفاع مقدس فراخوان شداسکان 30 هزار مسافر نوروزی در بقاع متبرکه قمبازگشایی محور معمولان-پلدختر با همکاری استانهای اصفهان ، قم ، لرستان ، بوشهرگربه‌رقصانی آمریکا علیه سپاه به جایی نخواهد رسیدهمایش «پیشینه و ابعاد نظری کتابت قرآن کریم»در قم برگزارمی شودثبات اقتصادی یکی از پشتوانه های نظام اسلامی استکشف حدود 95 کیلوگرم حشیش در قمدستگيري سارقان حرفه اي غیر بومی منزل در قمفراخون خدمت جهادی و اعزام 150 نیروی داوطلب به مناطق سیل زده لرستانآیت الله فاضل لنکرانی از راه اندازی مرکز تخصصی فرزندآوری سالم حمایت کرداعزام تیم اورژانس اجتماعی 123 قم به لرستانهفتمین محموله کمک های مردم قم به مناطق آسیب دیده از سیل اعزام شدافتتاح خط تولید مرکز ملی فناوری خلاء ایران در سایت هسته ای فردوسیل ۱۱۶ میلیارد ریال به قم خسارت زدمسابقات قرآن طلاب حوزه های علوم دینی جهان درقم برگزار می شودهمه مسلمانان انقلابی عنوان پاسدار را دارندانتصاب جدید در اداره کل حفاظت محیط زیست استان قمريزش کوه در محور جاده" قديم قم – تهران "انتخاب آیت الله «شیخ عیسی قاسم» به عنوان مهدی یاور سال ۹۸ مسجد مقدس جمکرانمدیر دفتر نماینده ولی فقیه و رهبر شیعیان پاکستان با سیل زدگان ایران ابراز همدردی کرد1500 نفر از پرسنل سپاه قم برای حضور در مناطق سیل زده لرستان اعلام آمادگی کردندبرگزاری همایش بین المللی فرصت های سرمایه گذاری و رونق تولید در قماستفاده از ظرفيت كاركنان شاهد و ايثارگر در مدیریت دستگاههای اجراييامیر پور دستان:حقیقت این است که آمریکا دیگر توان هیچ‌گونه جنگ نظامی نداردنخستین گردهمایی روحانیون دانشگاه آزاد اسلامی در قم برگزار شدشورای اطلاع رسانی استان قم تشکیل می شودمشوق های سرمایه گذاری سال 98 شهرک های صنعتی قم اعلام شدتحریم ها اوج بُغض و کینه آمریکا از انقلاب اسلامی استقم در حوزه امنیت در بین پنج استان برتر کشور قرار داردتقدیر و تشکر آیت الله مبلغی از سپاه، ارتش ،مردم و مسئولان110 تن از جوانان و امدادگران هلال احمر قم به مناطق سیل زده لرستان اعزام شدندشهردار قم در واکنش به اقدام اخیر آمریکا:من هم یک سپاهی‌اماقدام آمریکا علیه سپاه نشان دهنده اوج حماقت ترامپ استپاسداران نمونه سپاه استان قم تجلیل شدندجزییات مراسم تشییع پیکر مطهر شهید «احمد جلالی نسب» در قم اعلام شدهمایش آثار علمی و فرهنگی انقلاب اسلامی برگزار می شود114 موکب در قم آماده خدمات رسانی به منتظران ظهور استنیروهای مسلح امید سیل زدگان کشور هستندجشنواره ملي نوروزی پلیس در قم برگزار می‌شودمردم قم در کمک به هموطنان سیل زده حماسه آفرینی کردندتداوم طرح جمع آوري معتادان متجاهر در قمارسال کمک 2 میلیارد ریالی اوقاف قم برای سیل‌زدگان خوزستانتشکیل شورای فقهی تعلیم و تربیت وهیئت اندیشه ورز در آینده نزدیکحضور اداره کل حفاظت محیط زیست استان قم در نمایشگاه بین المللی محیط زیستکشف 251 کیلو تریاک در عملیات مشترک پلیس "قم و اصفهان"ارسال سه دستگاه پل فلزی 30 متری به مناطق سیل زده لرستانسرای ملاحسین قم مرمت می‌شودچهره های شاخص هنر انقلابی قم تجلیل شدندمردم قم بیش از 15 میلیارد ریال به سیلزدگان کمک کردندکتاب دائره المعارف شیعه در قم رونمایی می شودقره چای پس از دو دهه رنگ آب به خود دیدبلوار امام علی(ع) پردیسان به‌ زودی به بهره‌ برداری می ‌رسدارتباط ۹۰ درصد روستا‌های پلدختر و چگنی برقرار شددومین محموله کمک بهزیستی استان قم به مناطق سیل زده ارسال شدحاج احمد دباغ؛نابغه قرآنی جهان اسلام مورد تقدیر قرار گرفتغرب جایگاه علمی اش را مدیون دانشمندان مسلمان استتخصیص گوشت‌های قربانی نیمه شعبان به مناطق سیل‌زدهآیت الله فاضل لنکرانی هزینه تاسیس 2 باب مدرسه را در لرستان تقبل کردندآماده سازی ۲۰۰ هکتار پارکینگ با ظرفیت بیش از ۴۰ هزار خودرو درقماعتراف سارقان 200 میلیاردی به 35 فقره سرقت منزل در قمخارج کردن کیست مایع ١٠ لیتری در بیمارستان تامین اجتماعی قمبرگزاری سومین دوره آموزشی توانمند سازی تشکل های مردم نهاد قمپیشکسوتان فوتسال استقلال تهران و قم حامی سیل زده گان شدندپنج هزار شغل در بخش صنعت قم ایجاد شدخرید ۱۴هزار مترمربع از باغات قم برای صیانت از فضای سبز توسط شهرداریمعارفه وتودیع رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان قمتشکیل شورای مشورتی جوانان استان قمافتتاح طرح هاي عمراني و ورزشي دانشگاه قمگلریزان ورزشکاران قمی به نفع سیل زدگان برگزار شدگسترش زیرساختهای ارتباطی برای تولید و انتشار محتوای غنی اسلام۲۰۰هکتار پارکینگ در محدوده مسجد جمکران آماده سازی شددست برادری ارتش و سپاه حرکتی زیبا پس از حرکت زشت آمریکایی‌ها بودخانواده های معظم شهدای ارتش در قم تقدیر شدنددیدار استاندار قم با رئیس مجلس شورای اسلامیروحیه ی ایثارگری ارتش موجب اقتدار و امنیت ملی شداعلام محدویت های ترافیکی نیمه شعبان در قمانهدام باند سارقان مغازه و کشف 20 فقره سرقت در قمفراخوان مشمولان اعزامي فارغ التحصيلان دانشگاه و موسسات آموزش عالي در ارديبهشت 98کمک 7میلیارد 800میلیون ریالی مجموعه اصناف قم به سیل زدگانبخشی از تخصیص باقی مانده سال قبل دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی پرداخت می شودهمایش «نرجسانه» در مسجد مقدس جمکران برگزار شدآیت الله نوری همدانی:دشمنان از جامعه‌ای که در برابر سلطه‌گران بایستند ناراحت می‌شوندحمل و نقل پاک؛ آن گاه شهر پاکمدارس قم شنبه ۳۱ فروردین تعطیل شدسیل اخیر نمادی از همبستگی جبهه مقاومت شدکمک 2میلیاردو 500میلیون ریالی فعالان گردشگری قم به سیل زدگانجشنواره عکاسی قاب فیروزه‌ای در مسجد مقدس جمکران برگزار می شودمراسم پنجمین سالگرد خاکسپاری شهدای گمنام برگزار می‌شودشیخ عیسی قاسم "مهدی یاور" مسجد مقدس جمکران شدثبت معنوی جشن های نیمه شعبان به عنوان "بزرگترین اجتماع مهدی یاوران جهان"افتتاح نخستين آكادمي تخصصي اسكيت در قمقم در شب میلاد امام زمان(عج) غرق در نور و سرور شدقرارگاه حضرت قائم(عج) دائمی می شوددستگیری سارق 4 میلیاردی طلاوکشف 33 کیلو تریاک در قمفرافکنی مدیر روابط عمومی آبفای قم پس از ورود فاضلاب به منازل مردم!ارائه خدمات مطلوب تر به زائرین در نیمه شعبان نیازمند اعتبارات ویژه و حمایت ملی استارائه خدمات امدادی و درمانی به بیش از 5 هزار نفر در طرح ملی "منتظران ظهور"داوطلبان خانه هلال مرکز خدمات حوزه علمیه به مناطق سیلزده خوزستان اعزام شدندکشف 9 کیلو و 400 گرم مواد افیونی شیشه در قمکشف 102 هزار نخ سیگار قاچاق در قمتوقف  121 پروژه به دلیل تخلف از مقررات ملی ساختمان در قمبسترهای مخابراتی باعث اشاعه دین خدا و فرهنگ اصیل و ناب محمدی می شودکشف 466 کیلوگرم موادمخدر در قمتجليل از عوامل ستاد اجرايي خدمات سفر استان قمبرنامه های هفته سلامت در استان قم تشریح شدبرگزارش همایش ورزش صبحگاهی کارکنان بهزیستی استان قمنشست علمی عرضه حدیث بر قرآن برگزار شدبهسازی 22 کیلومتر از محور قم- نیزار در سال جدیدکشف یک هزار و 300 کیلوگرم انواع مواد مخدر در قممردم قم بیش از 2 میلیارد تومان به مناطق سیل زده کمک کردندقمار است و کسانی که شرکت می کنند مالک آن جوایز نیستنددشمنی و توطئه آمریکا در قضیه نفت بی‌پاسخ نخواهد ماندرئیسی در دیدار مراجع تقلید:تحول در دستگاه قضا در دستور کار استبانک ها در زمینه کمک رسانی به اقشارآسیب پذیر جامعه اهتمام لازم را داشته باشندگرفتاری‌هایی که طلاب در این زمان از جهت معیشتی دارند این به مراتب از گذشته بیشتر استپایان شب سیاه دیکتاتوری و خونریزی آل سعود نزدیک استآیت الله حسینی بوشهری:تبدیل کارخانه ها به برج فاجعه استاساس وهابیت بر کشتن انسان های بیگناه استآیت‌الله یزدی رئیس جامعه مدرسین حوزه علمیه قم ماندمطالبات مراکزدرمانی قم از بیمه سلامت پرداخت شدآیت الله صافی اعدام مسلمانان در عربستان را محکوم کردکشف 1337 کیلو مواد مخدر در عملیات مشترک پلیس قم و تهرانافزایش طلاق در جامعه ریشه‌یابی شودآغاز فعالیت دفتر ارتباط استانداری با دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی و پژوهشی قمکلاهبرداری ایمیلی از شرکت های تجاری و صرافی هانصب تجهیزات کاهنده مصرف آب در مدارس، مساجد و ادارات قمهیچ هورمونی در تولید مرغ استفاده نمی شودتمامی عمل های جراحی یک درمانگاه چشم پزشکی خصوصی در قم تعطیل شدجادوگر آسيا هم از قم رفتبا قاچاق و عوامل نا امن‌کننده فضای مجازی برخورد جدی کنیدممنوعیت استقرار واحدهای هیدروکربن در استان قمهشدارهای پلیس قم برای پیشگیری از سرقت، جعل و كلاهبرداري تشدید نظارت و بازرسی از واحدهای صنفی در ماه مبارک رمضانگفتگو با نویسنده کتاب فصل فیروزهافزایش 13 درصدی نزاع و درگیری در سال 97 در قماجرای  طرح یک کاسب، یک کالای اساسی توسط اتاق اصناف قمپذیرش 2500000 هزار نفردر مراکز درمانی تامین اجتماعی قمقم در پرداخت مطالبات فرهنگیان از استانهای موفق کشور استمشاوره و حل و فصل اختلافات مردم در کلانتری ها امری ارشمنداستمشکلات واحدهای تولیدی را بصورت میدانی پیگیری می کنیمگردهمایی رابطين سازمان هاي دولتي و ناجا و برگزار شدکشف 38 کیلوگرم تریاک در قمارسال کمک‌های فنی و تجهیزاتی به مناطق سیل‌زده کشورموسسه آموزش عالی طلوع مهر قم یک مرکز آموزشی در مناطق سیل زده پلدختر می سازدکتابخانه و مرکز اسناد مجلس متاسفانه به درستی عرضه نشده استکمیته های هفتصد گانه همکاریها ؛ قرار گاه های فرهنگی تربیتی کشورعزت نفس معلمان در مسئله معیشت باید محفوظ بماندطلاق در قم افزایش یافته استمردم بزرگترين پشتوانه انقلاب اسلامي هستندمعرفي مديركل جديد دفتر امور اجتماعي و فرهنگی استانداري قمتلاش گران عرصه كار و توليد قم تجلیل شدندتجلیل از مقام علمی حضرت آیت الله العظمی جوادی آملیمزار شهید مطهری در قم گلباران شدآیت الله فاضل لنکرانی: احکام دینی با زبان هنر به مردم منتقل شودوزیر اطلاعات: مبلغان پاسخگوی شبهات و نیازهای جامعه باشندبخش قابل توجه تخلفات کلان اقتصادی با زد و بند برخی دستگاه ها صورت می گیرداجرای طرح ضیافت الهی در بقاع متبرکه قم در ماه رمضاندولت و آموزش و پرورش بدانند ملت هرگز اجازه اجرای سند 2030 را نخواهند دادپیکر مطهر ۲ شهید مدافع حرم در قم تشییع می‌شوداجرای طرح افق با محوریت بقاع متبرکه در قمبرنامه های مسجد مقدس جمکران در ایام ماه مبارک رمضانانهدام باند سارقان مغازه و احشام در قمدستگیری متهم به اخلال در نظم در فضای مجازیواحد هاي صنفي در صورت تظاهر به روزه خواري پلمپ می شوندکشف 155 کیلوگرم تریاک در قم9 اثر تاریخی قم ثبت ملی شدطرح دادرس، محور توسعه و ترویج فرهنگ خودامدادیپیکر ۲ شهید مدافع حرم در قم تشییع شدتجمع مردم قم در محکومیت جنایات رژیم آل سعود برگزار شداولین گواهی حلال صنایع غیر گوشتی صادر شدآموزش و پژوهش دو رکن مهم در توسعه و تعالی استبازآفرینی محلات قم 10 تا 12 سال زمان می بردرئيس هیأت فوتبال قم استعفا كرد؛سفر شبانه تاج به قمویژه برنامه های حرم مطهر در ماه مبارک رمضان تشریح شدمردم نباید هر روز با یک نرخ جدید مواجه شوندپزشکان قم ملزم به نصب کارت خوان در مطب شدنداخطار آیت‌الله مکارم به دولت: دست از گرانی برداریدحجم افزایش ارتکاب جرایم در فضای مجازی خیلی تکان دهنده استکشف حدود 26 کیلوگرم تریاک در قمقصور پزشکی در قم کاهش یافتپرداخت ٣٦ میلیارد تومان هزینه دارو به بیماران خاص و صعب العلاج در قمدرک شرایط موجود مهمترین اولویت مبلغان دینی استمجمع هیئت فوتبال قم پشت درهای بسته؛ چرا خبرنگاران را به جلسه راه ندادند؟هلال احمر قم رتبه نخست آموزش را در کشور به دست آوردقرآن دستور داده با آنها که بر سر ملتها عربده می‌کشند، مقابله کنید‌نگاهی به حضور 4 ماهه سرمست در استانداری‌ قمشورای پیشگیری از آسیب های اجتماعی در برقراری امنیت جامعه نقش موثری داردپرتال جدید دفتر تبلیغات اسلامی رونمایی شدکشف بیش از 100 کیلو تریاک در قمخدمات جمعیت هلال احمر قم تشریح شدمرمت خانه تاریخی ملاصدرا در حال انجام استنمایشگاه تخصصی مبلمان استان قم برگزار می‌شودقم یکی از استان های برتر کشور در زمینه امنیت سرمایه گذاری استپاسخگویی تلفنی استاندار قم به درخواست های مردمی از طریق سامانه سامدایران با کمال عزت و افتخار در برابر دشمن خواهد ایستادنمازگزاران قمی از اقدام متقابل ایران در برابر نقض برجام حمایت کردنداحداث 360 هکتار فضای سبز در طرفین بلوار آیت‌الله بروجردی قماکران ۱۲۰۰ مترمربع تبلیغات شهری با شعار «همه میهمان خدائیم»از اجرای طرح "رقابت در خدمت" تا حضور پرشور هلال احمری ها در نماز جمعه قمدستگیری سارق کیف قاپ در قمفراخوان اعزام مشمولان در اردیبهشت ماه 1398۲۴۰ هزار نفر مهمان سفره افطار در حرم امامزاده سید علی(ع) می‌شونددستگیری سارقین کيف قاپ و مدارس در قمدر احیای موقوفات نباید از جوسازی‌ها هراس داشتدر بحث نمای ساختمانی دچار ابتذال فرهنگی شده ایمکسب 3 رتبه عالی استان قم در اجرای برنامه های کانون دانش آموزیثبت نام اعتکاف رمضانیه در مسجد مقدس جمکران آغاز شدتقدیر گران قیمت حوزه از سید محمد بطحائی !جرم در جامعه ما زیاد نیست، تجاهر به جرم زیاد استكشف 5 تن گوشت مرغ فاسد از یک دامداری در قم!پایگاه سلامت اجتماعی بهزیستی شهر جعفریه افتتاح شدآغاز توزیع غذای گرم و سبدهای غذائی بین مددجویان بهزیستی قمدرخشش کم توانان ذهنی استان قم در چهاردهمین جشنواره ورزشی کم توانان ذهنی کشوربرگزاری نهمین دوره جشنواره کتابخوانی رضوی با معرفی ۱۲ عنوان کتاب در قماجتماع بزرگ یاوران حضرت خدیجه(س) در مسجد مقدس جمکران برگزار می شودسه تن در استخر خانگی بخش کهک قم جان باختنددو انتصاب جدید در استانداری قماحداث ۵مدرسه وکمک 120 میلیونی دفتر آیت الله فاضل لنکرانی برای سیلزدگاندستگيري 7 نفر اراذل و اوباش شرور در قمکشف حدود 7 کیلوگرم تریاک در قمرئيس و اعضاي ستاد انتخابات استان قم منصوب شدندطرح توسعه ناحیه صنعتی خورآباد تصویب شدجنگ نمی‌شود مذاکره با آمریکا سمّ است گزینه قطعی ملت مقاومت استکمک 25 میلیارد ریالی مردم قم به سیلزدگانکشف بیش از 50 کیلوگرم تریاک در قماولين طرح جامع حمل و نقل بار درون شهري كشور براي شهر قم به تصويب رسيدجشن اختتاميه واحدهاي مسكن مهر تا پايان شهريور 98 برگزار می شود۲۸ اردیبهشت‌ بازدید از موزه‌های قم رایگان استتوقیف خودروی سواری سمند با پلاک جعلی در قمبرخورد قانونی پلیس قم با روزه خواري در انظار عمومیقدرداني استاندار قم از كاركنان روابط عمومي استانداري قمتوزیع سبد غذایی و بهداشتی در روستاهای سیل زده شادگان خوزستاناعلام فراخوان آثار پژوهشی با موضوع حوزه، جهاد اقتصادی و فضای مجازیدشمن با جنگ روانی رابطه مردم با نظام را هدف گرفته استدستگیری سارق آیینه بغل خودروهای مدل بالا در قمکشف بیش از 63 کیلوگرم تریاک و ماده مخدر گل در قمبرگزاری انتخابات در چارچوب قانون و با شاخص هاي سلامت، امنیت، قانونمندی و مشارکت حداکثری در دستور کار دست اندرکاران انتخاباتدانشگاه علوم و معارف قرآن مقام نخست مسابقه شب های نورانی نمایشگاه بین المللی قرآن را کسب کردسارق میل گردهای پروژه پل مرجعیت قم دستگیر شدکشف حدود 43 کیلوگرم تریاک در قمحضور تیم سحر کانون دانشجویی هلال احمر قم در مناطق آسیب دیده از سیل پلدخترموفقیت روابط عمومی ها در گرو دانایی و آگاهی استکیفر خواست پرونده متهمان واقعه کلینیک تابان تا آخر هفته صادر می‌شودثمرات وقف در امدادرسانی به سیل‌زدگان مشهود بودمراکز بهزیستی مناسب ترین محل برای اقدامات خیرخواهانه در ماه رمضان استساخت اسکروپمپ فاضلابی با استفاده از توان متخصصان داخلی در قمتجلیل از اعضای شرکت کننده در خدمات رسانی سیل های اخیر در قمکشفیات مواد مخدر در قم 3 برابر شدکشف محموله 4 میلیارد ریالی کالا و 25 هزار لیتر نفت کوره قاچاق در قممیدان شهید مطهری ساماندهی می شودتجلیل از عملکرد مخابرات قم و کارکنان روابط عمومی این شرکتثبت 2 وقف جدید به ارزش 2 میلیارد تومان در قمپلمپ 35 واحد صنفي با اجرای طرح برخورد با روزه خواري در قمکشف بیش از 27 کیلوگرم مواد مخدر گل و گراس در قمخانه هلال مرکز خدمات حوزه‌های علمیه افتتاح شد‎اطعام 10 هزار نفری و کمک رسانی به سیل‌زدگان لرستانجای خالی شاکله قرآنی بیانیه گام دوم انقلاب در نمایشگاه قرآنبرگزاری جشن هفدهم رمضان در مسجد مقدس جمکراناجرای 300 برنامه به مناسبت گرامیداشت سوم خرداد در قممهلت یک هفته ای به ادارات قم برای پاسخ به استعلامات بانکی تسهيلات رونق توليدوضعیت فاضلاب پردیسان بحرانی استانتصاب مدیر کل نظارت بر امور عمرانی شهرداری قمپیدا شدن جسد جوان غرق شده افغان پس از ۳روز توسط نیروهای آتشنشانی قممرکز پایش تصویری قم افتتاح شدطرح ملی کنترل فشارخون در قم اجرا می‌شودارتقاء مهارت‌های اجتماعی دانشجویاندانشگاه قم در ردیف دانشگاه های بین المللی استانتخابات انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی استان قم برگزارشد110 طرح نیمه تمام صنعتی در قم به بهره برداری می رسدکشف 90 کیلوگرم مواد مخدر و دستگیری باند 11 نفره جرایم سایبری در قمیک وقف با چند شرط جالب در قمکشف حدود 48 کیلوگرم انواع مواد مخدر در قمعدم ارائه خدمات به مشمولان غايب در قمپل طغرود در محور قم – جعفریه افتتاح شد۱۱ زن در یکی از استخر‌های قم مسموم شدندویژه‌برنامه‌های شب‌های قدر حرم حضرت معصومه(س) اعلام شدخاک بر سر کسی که در حوزه دنبال مقام و منصب باشدبرگزاری محفل انس با قرآن مددجویان بهزیستی استان قمتوسعه و پیشرفت استان‌نیازمند مشارکت نخبگان  و دانشگاهیان است قلب ماه رمضان لیلة القدر استدستگيري سارق منزل و اعتراف به 3 فقره سرقت در قماضافه خدمت مشمولان غايب داراي کسرخدمت ايثارگري بخشیده شدخانواده شهدا وایثارگران‌ اسوه های صبر و استقامت هستنداطاعت از فرامین رهبری و ترویج فرهنگ دفاع مقدس راهگشای مشکلات جامعه استسه گزارش از متن و حاشیه های پیدا و پنهان نمایشگاه بین المللی قرآن کریمآیین گرامیداشت «هفته مقاومت و پیروزی» در قم برگزار شدکشورهای عربی حکومت ها را بر پایه عدالت امام علی(ع) بنا کنندکشف محموله میلیاردی پارچه رومبلي قاچاق در قمکشف بیش از 25 کیلوگرم انواع مواد مخدر در قماجرای تمهيدات ترافيكي ويژه شب هاي قدر در هسته مركزي شهرقمحضور استاندار قم در ضیافت افطاری فرزندان بهزیستیضیافت افطار فرزندان بهزیستی به میزبانی آیت الله سبحانیکلاهبردار و بازرس جعلی بیت رهبری در قم دستگیر شد